Hằng năm, UBND Thành phố ban Kế hoạch theo dõi tình hình thi hành pháp luật trong đó, xác định các lĩnh vực trọng tâm, phân công nhiệm vụ cụ thể cho các sở, ban, ngành, UBND các quận, huyện, thị xã kịp thời triển khai các nội dung về theo dõi tình hình thi hành pháp luật theo yêu cầu. Các lĩnh vực trọng tâm được xác định trong Kế hoạch là những lĩnh vực liên quan trực tiếp đến giải quyết quyền lợi của người dân, tổ chức trên địa bàn và thực tiễn thi hành còn chậm, phát sinh nhiều khiếu kiện như: Lĩnh vực bồi thường giải phóng mặt bằng; cấp Giấy phép xây dựng; cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất; khiếu nại, tố cáo; bảo vệ môi trường...

Với mục tiêu tăng cường hiệu quả trong việc tổ chức thực hiện công tác theo dõi tình hình thi hành pháp luật, nhằm đảm bảo pháp luật được thi hành một cách nghiêm chỉnh, thống nhất, góp phần nâng cao hiệu quả thi hành và xây dựng pháp luật; ngày 30/11/2009 Thủ tướng Chính phủ ban hành Quyết định số 1987/QĐ-TTg phê duyệt Đề án “Triển khai thực hiện công tác theo dõi tình hình thi hành pháp luật”; Thành phố Hà Nội là một trong 06 tỉnh, thành phố được lựa chọn triển khai Đề án. Thông qua việc trực tiếp triển khai và tham gia tổng kết Đề án, cho thấy pháp luật chỉ có thể phát huy được vai trò trong quản lý nhà nước và xã hội khi được thi hành một cách đầy đủ và nghiêm minh.

Nhận thức rõ vai trò và tầm quan trọng của công tác “Theo dõi tình hình thi hành pháp luật” các cấp chính quyền, Thành phố đã quan tâm chỉ đạo, kịp thời triển khai ngay từ khi nhiệm vụ “Theo dõi tình hình thi hành pháp luật” tại địa phương được giao cho UBND cấp tỉnh theo quy định tại Thông tư số 03/2010/TT-BTP ngày 03/3/2010 của Bộ Tư pháp và nhất là thời điểm được Chính phủ quy định cụ thể tại Nghị định số 59/2012/NĐ-CP về theo dõi tình hình thi hành pháp luật.

Ngay sau khi Nghị định số 59/2012/NĐ-CP có hiệu lực, UBND Thành phố đã giao Sở Tư pháp chủ trì nghiên cứu Đề tài cấp Thành phố về “Nghiên cứu, đề xuất giải pháp nâng cao hiệu quả công tác theo dõi thi hành pháp luật trên địa bàn thành phố Hà Nội”.

Sau gần 03 năm thi hành Nghị định số 59/2012/NĐ-CP về theo dõi tình hình thi hành pháp luật, trên địa bàn Thành phố đến nay công tác đã vào nề nếp, đội ngũ cán bộ, công chức làm nhiệm vụ theo dõi tình hình thi hành pháp luật tại các cơ quan, đơn vị, UBND các cấp từng bước đáp ứng yêu cầu công việc, lãnh đạo các sở, ban, ngành và lãnh đạo UBND các cấp đã nhận thức rõ vai trò, hiệu quả của công tác trong thi hành và hoàn thiện pháp luật.

Các nội dung quản lý nhà nước về theo dõi tình hình thi hành pháp luật trên địa bàn Thành phố trong thời gian qua đã được các cấp, các ngành triển khai đầy đủ và kịp thời như: Ban hành văn bản chỉ đạo, điều hành, hướng dẫn, xây dựng và tổ chức thực hiện kế hoạch theo dõi tình hình thi hành hàng năm, đảm bảo các điều kiện cho việc thực hiện công tác; việc xử lý kết quả theo dõi tình hình thi hành pháp luật đáp ứng yêu cầu theo quy định tại Nghị định số 59…

Hằng năm, UBND Thành phố ban Kế hoạch theo dõi tình hình thi hành pháp luật trong đó, xác định các lĩnh vực trọng tâm, phân công nhiệm vụ cụ thể cho các sở, ban, ngành, UBND các quận, huyện, thị xã kịp thời triển khai các nội dung về theo dõi tình hình thi hành pháp luật theo yêu cầu. Các lĩnh vực trọng tâm được xác định trong Kế hoạch là những lĩnh vực liên quan trực tiếp đến giải quyết quyền lợi của người dân, tổ chức trên địa bàn và thực tiễn thi hành còn chậm, phát sinh nhiều khiếu kiện như: Lĩnh vực bồi thường giải phóng mặt bằng; cấp Giấy phép xây dựng; cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất; khiếu nại, tố cáo; bảo vệ môi trường...

Trên cơ sở các lĩnh vực trọng tâm được xác định, Thành phố tổ chức Đoàn kiểm tra, khảo sát tại các cơ quan, đơn vị, UBND cấp huyện trong việc thi hành pháp luật. Thông qua hoạt động kiểm tra Thành phố đã kịp thời phát hiện những hạn chế, tồn tại của cơ quan, đơn vị, những khó khăn, vướng mắc trong quá trình tổ chức thực thi và phát sinh từ các quy định của pháp luật, qua đó kịp thời chấn chỉnh những tồn tại, hạn chế; chỉ đạo tháo gỡ những khó khăn, vướng mắc thuộc thẩm quyền và tổng hợp, đề xuất, kiến nghị cơ quan có thẩm quyền giải quyết theo quy định. Đồng thời với hoạt động kiểm tra, Thành phố tiến hành điều tra, khảo sát thông qua phiếu khảo sát, tọa đàm, phỏng vấn trực tiếp cá nhân, tổ chức liên quan và các hoạt động khác theo quy định tại Nghị định số 59/2012/NĐ-CP và Thông tư số 14/2014/TT-BTP.

Thực tiễn triển khai hoạt động theo dõi tình hình thi hành pháp luật trên địa bàn Thành phố cho thấy hoạt động kiểm tra tình hình thi hành pháp luật mang lại hiệu quả cao. Thông qua kiểm tra đánh giá khách quan thực trạng tình hình thi hành pháp luật tại đơn vị được kiểm tra, qua đó giúp việc chỉ đạo của Thành phố được kịp thời, sát với thực tế, có ý nghĩa nâng cao hiệu quả theo dõi tình hình thi hành pháp luật.

Từ khi Nghị định số 59/2012/NĐ-CP có hiệu lực thi hành, các sở, ban, ngành, đơn vị trên địa bàn Thành phố đã tích cực triển khai công tác theo dõi tình hình thi hành pháp luật bước đầu đạt được một số kết quả nhất định. Tuy nhiên, đây là nhiệm vụ mới, có tính chất phức tạp, có phạm vi rộng liên quan đến tổ chức và hoạt động của tất cả các cơ quan, tổ chức từ Trung ương đến địa phương, trong quá trình triển khai nhiệm vụ gặp nhiều khó khăn do thiếu hướng dẫn quy định cụ thể, nhiều nội dung còn chung chung, vì vậy trước mắt cần hướng dẫn cụ thể một số nội dung đã được quy định tại Nghị định số 59/2012/NĐ-CP như: Phạm vi trách nhiệm theo dõi thi hành pháp luật; sự phối hợp và huy động sự tham gia của các tổ chức, cá nhân trong theo dõi tình hình thi hành pháp luật; các hoạt động theo dõi tình hình thi hành pháp luật. Về lâu dài, để công tác theo dõi thi hành pháp luật thực sự phát huy được vai trò trong đời sống xã hội và có thể thực hiện một cách dễ dàng, thuận lợi ở tất cả các cơ quan, tổ chức trong hệ thống chính trị, cần nghiên cứu, xây dựng một văn bản có giá trị pháp lý cao hơn sau khi tổng kết, đánh giá, rút kinh nghiệm thi hành Nghị định số 59/2012/NĐ-CP

Trước mắt, UBND thành phố Hà Nội kiến nghị một số nội dung quy định chi tiết và hoàn thiện Nghị định Số 59/2012/NĐ-CP. Đơn cử như cần ban hành bộ chi tiêu thống kê, đề nghị Bộ Tư pháp sớm xây dựng, trình Thủ tướng Chính phủ ban hành chỉ tiêu thống kê quốc gia làm cơ sở xem xét, đánh giá tình hình thi hành pháp luật; bộ, cơ quan ngang bộ, cơ quan thuộc Chính phủ có trách nhiệm xây dựng, ban hành Chỉ tiêu thống kê ngành làm cơ sở xem xét, đánh giá tình hình thi hành pháp luật bao gồm: Tình hình ban hành văn bản; tình hình bảo đảm các điều kiện cho thi hành; tình hình tuân thủ pháp luật… Đồng thời, quy định và hướng dẫn kinh phí theo dõi thi hành pháp luật; quy định về cơ chế phối hợp theo dõi tình hình thi hành pháp luật.

Về các hoạt động theo dõi tình hình thi hành pháp luật: Theo quy định tại Chương III, Nghị định số 59/2012/NĐ-CP, theo dõi tình hình thi hành pháp luật còn chung chung nên thực tiễn khi triển khai gặp nhiều khó khăn. Vì vậy, cần thiết ban hành quy định hướng dẫn chi tiết các hoạt động theo dõi tình hình thi hành pháp luật, nhất là các bước tiến hành hoạt động kiểm tra, điều tra, khảo sát, xử lý kết quả theo dõi tình hình thi hành pháp luật; tiêu chí mẫu phiếu điều tra, khảo sát; trách nhiệm chủ trì, trách nhiệm phối hợp trong thực hiện các hoạt động theo dõi tình hình thi hành pháp luật; cơ chế cộng tác viên trong hoạt động điều tra, khảo sát.

Theo Phó Chủ tịch UBND thành phố Hà Nội Lê Hồng Sơn, về lâu dài cần xây dựng và ban hành Luật theo dõi thi hành pháp luật. Lý do, công tác theo dõi thi hành pháp luật có vị trí vai trò quan trọng trong đời sống xã hội, tuy nhiên, do điều kiện hoàn cảnh kinh tế, chính trị, xã hội có một giai đoạn công tác theo dõi thi hành pháp luật chưa được quan tâm thỏa đáng. Hiến pháp năm 2013 quy định Chính phủ có nhiệm vụ tổ chức thi hành pháp luật (Điều 96); Bộ trưởng, Thủ trưởng cơ quan ngang Bộ có nhiệm vụ tổ chức thi hành và theo dõi thi hành pháp luật liên quan đến ngành, lĩnh vực (Điều 99), UBND tổ chức việc thi hành pháp luật ở địa phương (Điều 114). Hiện tại cơ sở pháp lý thực hiện công tác theo dõi thi hành pháp luật là Nghị định của Chính phủ, trong khi để đánh giá đầy đủ tình hình thi hành pháp luật không thể thiếu các thông tin của các cơ quan tiến hành tố tụng, cơ quan giám sát. Việc ban hành một thể chế pháp lý hiệu lực cao sẽ tạo điều kiện cho công tác này được tổ chức thực hiện thuận lợi. Do vậy, Bộ Tư pháp cần nghiên cứu báo cáo Chính phủ việc xây dựng và đề nghị Quốc hội ban hành Luật, trong đó quy định cụ thể về thẩm quyền, trách nhiệm tổ chức thực hiện công tác theo dõi thi hành pháp luật về tổ chức thi hành pháp luật.

Toàn văn báo cáo của UBND thành phố Hà Nội

 MINH ĐỨC

Lượt xem: 616