Trong mấy ngày đầu xuân Giáp Ngọ 2014 đã có trên 6 vạn du khách trẩy hội Chùa Hương cầu chúc một năm mới nhiều điều tốt lành.

                                                    Mùa xuân trẩy hội chùa Hương              

                                                        Bầu trời cảnh Bụt 

                                                       Thú Hương Sơn ao ước bấy lâu nay! 

                                                      Kìa non non, nước nước, mây mây 

                                       "Đệ nhát động" nơi đây có phải

                                     ( Cảnh Hương sơn- Chu Mạnh Chinh)

 

Quang cảnh chùa Thiên Trù

         Mỗi độ xuân về, khi nụ hoa mơ chúm chím, khi nụ gạo bắt đầu trồi lên trên những thân cành khẳng khiu, du khách thập phương lại tấp nập đến với Hương Sơn, về với vùng sơn thuỷ hữu tình, cõi phật. Lễ Hội Chùa Hương bắt đầu khai hội ngày 6 tháng giêng âm lịch hàng năm và kéo dài đến hơn ba tháng. Xem ra, trên thế giới không có lễ hội nào lại dài ngày và có đông người đến như vậy. Ngày khai hội xưa được gọi là ngày Mở Cửa rừng của dân địa phương. Người dân làng Yến Vĩ và các làng lân cận bao giờ cũng chuấn bị đồ tế lễ thịnh soạn dâng lên vị thần cai quản rừng và dâng lên Chùa Hương. Có như vậy mới được phép vào khai khẩn đất đai, thu lượm sản vật của rừng. Ngày mở hội, các làng ở Hương Sơn tổ chức thi múa rồng trên sân Chùa Thiên Trù; người về trẩy hội như nêm, trên những con đò tiếng trống, tiếng mõ, tiếng chúc tụng tốt lành và tiếng nam mô làm xôn xao dòng suối. Những năm gần đây Ban tổ chức Lễ hội còn tổ chức các đoàn ca múa nhạc biểu diễn. Và theo tục lệ, người ta ném bỏng ngô, bỏng gạo cho cá dưới suối, thả những con dê núi vào rừng; hua những mồi lửa để đuổi tà khí; ở đền trình làng Đục khê, đền Ngũ nhạc làng Yến Vỹ, đền trình ở làng Phú Yên... người ta trồng những Cây nêu lớn để đuổi quỷ... Để phục vụ 03 tháng lễ hội, ngoài các khách sạn, nhà nghỉ, các dịch vụ ăn, nghỉ vui chơi, việc đi đến các động, chùa, người dân địa phương đã chuẩn bị hàng ngàn con đò lá, đáp ứng đầy đủ yêu cầu của du khách, theo dòng Suối Yến, Suối Tuyết, suối Long Vân để tới các Chùa, động, thăm quan thưởng ngoạn, chiêm bái. Nhà Chùa và người dân còn chuẩn bị những chiếc khánh, đồ kỷ vật của Chùa Hương và những món ăn đặc sản của vùng Hương Sơn như Chè củ Mài, canh rau sắng, nước chối hột, rượu mơ Hương Tích để đãi du khách hành hương về bái phật, du xuân... Thật thú vị biết bao!

       Hương Sơn đất lành, với núi non kỳ vĩ và dòng suối Yến thơ mộng. Không có nơi đâu như Hương Sơn lại dày đặc di tích và chùa chiền, hang động như vậy. Hiện đã có 22 di tích được xếp hạng cấp quốc gia và cấp tỉnh, thành phố. Quần thể thắng cảnh Hương Sơn bao gồm ba tuyến chính. Tuyến chính Hương tích hay còn gọi là Chùa Hương, có suối Yến nối với dòng sông Đáy, bến Đục thuộc Làng Đục khê. Trên bến có Đền trình Đục khê thờ Cao Sơn, được coi là thành hoàng cai quản đất núi khu vực Chùa Hương. Nay dòng suối không còn nối để giao lưu từ bến Đục, thì lại hình thành bến Yến, thuộc làng Yến Vỹ. Đi theo suối Yến khoảng ba trăm mét thì đến Đền trình Ngũ Nhạc (Ngũ nhạc linh từ) nghĩa là năm quả núi, thờ Sơn thần, nghĩa là Thần Núi, thần Hổ. Nhưng thực ra là thờ Hùng Lang tướng quân, một võ tướng dưới thời Vua Hùng có công đánh đuổi giặc Ân.

Suối Yến tấp nập đò đưa du khách về với lễ hội chùa Hương

    Tuyến thứ nhất, du khách ngồi thuyền vãn cảnh hai bên bờ suối Yến với 99 ngọn núi chầu về Thiên trù, có đền Ngũ nhạc, cầu Hội, hang Sơn thuỷ hữu tình, chùa Thanh sơn, Hương đài, chùa Thiên trù (thiên trù có nghĩa là Bếp trời) có từ thời vua Lê Thánh Tông (1460-1497), ban đầu chùa chỉ là túp thảo am nhỏ, sau đó mới được xây dựng thêm (giai đoạn 1890 - 1940). Có ba ngọn núi chầu vào trông như ba ông đầu rau. Có Chùa Tiên, trong động núi Tiên thờ  đức phật Bà quan thế âm Bồ tát; Có Chùa Giải Oan liên quan đến sự tích Bà Chúa ba. Theo Hoà thượng Thích Minh Châu Viện nghiên cứu phật học, từng sang tu học tại Ấn Độ , thì bà Chúa Ba là một công chúa Ấn Độ sang Việt nam tu hành ở Hương Sơn vào khoảng đầu công nguyên. Động Hinh Bồng, Động Đại Binh, đền cửa võng và cuối cùng là Động Hương tích - Nam Thiên đệ nhất động, trên vách động còn lưu lại bút tích của Chúa Trịnh Sâm: "Nam thiên đệ nhất động". Động Hương Tích hay còn được gọi là chùa Hương tích, bởi trong động có bức tượng phật bà Quan Âm Bồ Tát bằng đá xanh và nhiều pho tượng phật khác. Động được ví như hàm rồng, con rồng đang há miệng để đón hòn ngọc (chính là núi ngọc trước của động). Đến chùa Hương mà du khách chưa đến động Hương tích thì chưa thoả tâm nguyện của mình.

    Tuyến thứ hai là tuyến Long vân bao gồm suối, chùa và động Long vân, Động tiên, Động người xưa, Chùa cây khế và hang Sũng Sàm, trong hang các nhà khảo cổ học đã phát hiện có rất nhiều di chỉ của người Việt xưa.

    Tuyến thứ ba là tuyến Tuyết Sơn, bao gồm suối Tuyết, núi Đụn cạnh suối có khắc 4 chữ đại tự của Chúa Trịnh: "Kỳ sơn tú thuỷ", các đền Mẫu Thượng, Mẫu Hạ, chùa Cá, chùa Bảo Đài, chùa Tuyết Sơn cũng là một nơi bà Chúa Ba tu tập, nơi đây u tịch, có rừng mơ. Có rau sắng, có củ mài... có động Tuyết Sơn, hang Nghĩa Quân...

     Du khách muốn thăm quan, chiêm bái, thưởng ngoạn quần thể thắng cảnh Hương Sơn phải mất ít nhất là 3 đến 5 ngày. Đặc biệt, có những du khách năm nào cũng đi chùa hương, có người đi đi, lại lại đến vài lần trong kỳ lễ hội. Nhà nhiếp ảnh Võ An Ninh đến vãng cảnh chùa tới 50 lần. Nhà Nhiếp ảnh Đinh Đăng Định cũng đã đến Chùa Hương vài chục lần. Nhiều nhà thơ, nhà văn đã từng đến chùa Hương, phong cảnh nơi đây khiến cho họ trào dâng xúc cảm, để lại những áng thơ nổi tiếng 

      Trịnh Sâm, là một vị chúa rất mê đi du ngoạn, đã từng đi hết các tuyến Chùa của Hương Sơn. Đến đâu ông cũng để lại những kỷ niệm, đề thơ trên vách núi. Người ta đã tìm được ít nhất 4 bài thơ trên đá và các Chữ: "Nam thiên đệ nhất động" ở động Hương tích, "Sơn thuỷ hữu tình" ở một hang nhỏ bên suối Yến, "Kỳ sơn tú thuỷ" bên vách đá ven suối Tuyết do ông viết. Có bài thơ rất hay như bài "Chơi động Hương Tích": 

                                                    "Trời vừa hé sáng bước lên thuyền 

                                               Khoan mái chèo lan, ghé bến tiên 

                                              Phong nguyệt thờ ơ bầu ngọc đúc 

                                               Giang sơn bỡ ngỡ bức tranh in 

                                              Kìa kìa Quy, Phượng ngong kinh bối 

                                              Nọ nọ lân long lắng giáo thiền 

                                              Cảnh lạ thú mầu khôn xiết kể 

 

                                             Thanh kỳ đệ nhất chốn Nam thiên"

                                                                        ( Chơi động Hương Tích - Trịnh Sâm)

      Thời nay, Cũng có rất nhiều nhà thơ, nhà văn từng đến chùa Hương, phong cảnh hữu tình nơi đây khiến cho họ trào dâng xúc cảm, để lại những áng thơ hay:  

                                                     "Muôn lần cảm tạ mẹ giang sơn 

                                                               Đặt núi lam trên nước biếc rờn 

                                               Tạc đá muôn hình trong cửa động 

                                               Cho ta kiều diễm đến Hương Sơn

                                                       ( Thăm cảnh Chùa Hương - Xuân Diệu)

    Tản Đà - tức Nguyễn Khắc Hiếu, người con rể của Hương Sơn, có nhiều bài thơ về Hương Sơn, nhưng tuyệt nhất vẫn là bài "Rau sắng Chùa Hương": 

                                                  "Kính dâng rau sắng Chùa Hương 

                                                               Tiền đò đỡ tốn, con đò đỡ xa 

                                                               Không đi thì ở lại nhà 

                                                Thay cho dưa khú cùng là cà thâm..." 

     Nhà thơ Nguyễn Nhược Pháp vãng cảnh Chùa nhiều lần, nhưng chỉ có một bài thơ viết về Chùa Hưong, để rồi sau này nhạc sỹ Trung Đức phổ nhạc thành bài hát "Em đi chùa Hương" đắm say lòng người. Nhà thơ Nguyễn Bính cũng  không dưới mười lần đi Chùa Hương, chỉ viết có một bài thơ "Cô hái mơ ơi", nhưng là một bài thơ tình kỳ lạ:  

                                               "Thơ thẩn đường chiều một khách thơ 

                                                Say nhìn xa rặng núi xanh lơ 

                                                Khi trời lặng lã và trong trẻo 

                                                 Thấp thoáng rừng mơ cô hái mơ 

                                                .................................................. 

                                               Nhà ta ở dưới gốc cây dương 

                                               Cách động Hương Sơn nửa dặm đường

                                                              Có suối nước trong tuôn róc rách 

                                                              Có hoa bên suối ngát đưa hương..."

      Thắng cảnh Hương Sơn cũng đã từng đón nhiều vị lãnh đạo của Đảng và nhà nước ta. Năm 1958, Chủ tịch Hồ Chí Minh về thăm Chùa Hương, nơi đây Người đã cùng Hoà thượng Thích Thanh Chân đọc và phân tích nội dung các Văn bia, câu đối ở chùa. Người còn căn dặn Chính quyền huyện Mỹ Đức và tỉnh Hà Đông phải gìn giữ, bảo vệ, tôn tạo khu thắng cảnh Hương Sơn, để xứng đáng là di sản văn hoá của Việt Nam, nâng lên tầm quốc tế. Năm 1971, Thủ tướng Phạm Văn Đồng về thăm Chùa Hương, Thủ tướng cũng căn dặn phải gìn giữ và bảo vệ  khu thắng cảnh quốc gia để cho đời đời thế hệ người Việt Nam và bạn bè Quốc tế đến thăm quan, chiêm bái. Những năm sau đó và nhất là những năm gần đây, Chùa Hương nói riêng và Hương Sơn nói chung không những được đón nhiều đồng chí lãnh đạo cao cấp của Đảng và nhà nước ta mà còn được đón như các vị khách quý quốc tế đến thăm quan, chiêm bái. Thắng cảnh Hương Sơn và tấm lòng thơm thảo của người dân nơi đây đã để lại ấn tượng tốt đẹp đối với các vị khách…

      Từ năm 2001,quần thể thắng cảnh Hương Sơn được Bộ Văn hoá lập hồ sơ trình UNESCO công nhận là di sản văn hoá thế giới. Và nơi đây còn được coi là một trong 4 trung tâm Phật Giáo lớn nhất nước ta. Những năm qua, Hương Sơn đã được đầu tư nhiều vào việc xây dựng đường xá, nạo vét mở rộng Suối Yến, Suối Tuyết và các tuyến đường bộ đi tới các tuyến Chùa. Hệ thống đường cáp treo từ Thiên Trù lên Hương Tích đã được xây dưng và hoạt động hiệu quả. Uỷ ban nhân dân huyện Mỹ Đức và Công an thành phố Hà Nội đã tổ chức điều hành làm tốt công tác giữ gìn an toàn trật tự nên đã hạn chế được tình trạng gây rối, trốn lậu vé và các tệ nạn xã hội khác... Năm 2013, chỉ tính trên số vé thắng cảnh, số lượt người đến với Lễ Hội Chùa Hương đã gần 3 triệu.

      Non nước Hương Sơn đẹp đến mê say lòng người, luôn có một sức hút kỳ lạ. Ngày xuân trẩy hội Chùa Hương trở thành ước mơ của bao thế hệ người Việt nam ta. Du khách đến Chùa Hương, ra về ai ai cũng thấy tâm trạng mình thanh thản, gặp nhiều điều tốt lành.

       Mùa xuân năm nay - xuân Năm Giáp Ngọ - 2014, trong mấy ngày đầu xuân hội đã có trên 6 vạn du khách về thăm quan chiêm bái. Lại một năm hứa hẹn nhiều điều tốt lành, hy vọng du khách đi thăm quan, chiêm bái Chùa Hương đông hơn, vui hơn.  

                                                                                                             Nguyễn Hồng Hợi 

Lượt xem: 749