Chương trình 04-Ctr/TU được Thành ủy thông qua ngày 18-10-2011 kèm theo danh mục 43 đề án, dự án và hệ thống chỉ tiêu cụ thể. Với sự chỉ đạo sát sao của Ban Thường vụ Thành ủy Hà Nội, cùng sự vào cuộc mạnh mẽ của các cấp, các ngành, sự ủng hộ và tham gia tích cực của các tầng lớp nhân dân, mục tiêu "phát triển văn hóa - xã hội, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, xây dựng người Hà Nội thanh lịch, văn minh" đã và đang được thực hiện ngày càng sâu rộng, từng bước đạt được hiệu quả thiết thực.

Chương trình 04-Ctr/TU được Thành ủy thông qua ngày 18-10-2011 kèm theo danh mục 43 đề án, dự án và hệ thống chỉ tiêu cụ thể. Với sự chỉ đạo sát sao của Ban Thường vụ Thành ủy Hà Nội, cùng sự vào cuộc mạnh mẽ của các cấp, các ngành, sự ủng hộ và tham gia tích cực của các tầng lớp nhân dân, mục tiêu "phát triển văn hóa - xã hội, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, xây dựng người Hà Nội thanh lịch, văn minh" đã và đang được thực hiện ngày càng sâu rộng, từng bước đạt được hiệu quả thiết thực.

Xây dựng người Hà Nội văn minh, thanh lịch, gìn giữ nét văn hóa truyền thống là nhiệm vụ của mỗi người dân Thủ đô

Cơ bản hoàn thành các chỉ tiêu, đề án, dự án

Phát triển văn hóa Thủ đô thực sự xứng tầm trung tâm văn hóa lớn, tiêu biểu, đi đầu cả nước theo hướng hiện đại, hội nhập với quốc tế, trên cơ sở kế thừa truyền thống nghìn năm văn hiến của Thủ đô Anh hùng, Thành phố Vì hòa bình là mục tiêu cơ bản được đề ra trong Chương trình 04. Chương trình đề ra 17 chỉ tiêu cụ thể cho giai đoạn 2011-2015, bao gồm tỷ lệ gia đình, làng, thôn, bản, tổ dân phố, đơn vị được công nhận và giữ vững các danh hiệu Gia đình văn hóa, Làng văn hóa, Tổ dân phố văn hóa…

Những mục tiêu quan trọng khác là 50-55% trường học đạt tiêu chuẩn quốc gia; 90% thanh niên trong độ tuổi đạt trình độ THPT và tương đương; mỗi quận, huyện đều có trường mầm non, tiểu học chất lượng cao; toàn thành phố có 8-10 trường THCS, THPT, 5-6 cơ sở giáo dục nghề nghiệp chất lượng cao theo hướng tiếp cận mô hình giáo dục tiên tiến của thế giới. Thành phố cũng đề ra chỉ tiêu 100% xã, phường, thị trấn đạt chuẩn quốc gia về y tế; tỷ lệ trẻ em dưới 5 tuổi suy dinh dưỡng dưới 10%; xây dựng trung tâm chữa bệnh chất lượng cao ở một số quận, huyện, khu vực cũng như các dự án về bảo tồn di sản văn hóa...

Kết quả sơ bộ cho thấy, sau hơn 4 năm triển khai, được sự chỉ đạo thực hiện một cách tập trung, đồng bộ từ thành phố tới cơ sở, hầu hết các chỉ tiêu đều đã đạt được, trong đó có 4 chỉ tiêu đã hoàn thành vượt mức từ 0,2% đến 5%, tiêu biểu như: Tỷ lệ sinh con thứ ba trở lên giảm, vượt chỉ tiêu 2,13%; số tổ dân phố được công nhận và giữ vững danh hiệu Tổ dân phố văn hóa vượt chỉ tiêu 5%... Tuy nhiên, các chỉ tiêu về số bác sĩ/vạn dân; chỉ tiêu số quận, huyện đều có các trường mầm non, tiểu học chất lượng cao; chỉ tiêu toàn thành phố có 8-10 trường THCS, THPT chất lượng cao theo hướng tiếp cận mô hình giáo dục tiên tiến của thế giới gặp rất nhiều khó khăn, nhất là về nguồn kinh phí đầu tư, quy hoạch đất đai.

Trong số 43 đề án, dự án của Chương trình 04, đến nay đã có 42/43 đề án, dự án cơ bản hoàn thành, bảo đảm tiến độ. Nhiều đề án, dự án đang được triển khai thực hiện theo nội dung đã được phê duyệt. Duy nhất còn dự án xây dựng Công viên khoa học do Sở Khoa học và Công nghệ được giao, đang trong giai đoạn tiến hành xây dựng thuyết minh dự án, chờ thành phố nghiên cứu quy hoạch và bố trí địa điểm để có thể sớm tiến hành các thủ tục triển khai xây dựng.

 

Giúp đỡ người già qua đường, một nét văn hóa đẹp của người Hà Nội

Từng bước tạo sự chuyển biến về chất

Đánh giá về quá trình thực hiện Chương trình 04 trong giai đoạn vừa qua, Phó Giám đốc Sở VH,TT&DL Hà Nội Nguyễn Khắc Lợi cho biết: Chương trình 04 có nội dung rộng, gồm 3 phần chính: Phát triển văn hóa - xã hội, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, xây dựng nếp sống người Hà Nội văn minh, thanh lịch. Kết quả kiểm tra các hoạt động được triển khai ở quận, huyện, thị xã, thấy rõ 3 điểm chính: Thứ nhất, sự tham gia đồng bộ và mạnh mẽ của các cấp ủy, chính quyền địa phương, đoàn thể, khu vực dân cư trong việc đầu tư, xây dựng về cơ sở vật chất, thiết chế văn hóa cũng như xây dựng chương trình hoạt động nhằm nâng cao đời sống tinh thần của nhân dân. Thứ hai, nhiệm vụ bảo vệ và giữ gìn di sản văn hóa truyền thống thông qua việc phục dựng lễ hội, bảo tồn di tích, lưu giữ nét đẹp truyền thống được đề cao. Thứ ba, nhiệm vụ phát huy, khai thác các giá trị văn hóa từng bước được chú trọng, gắn với nhịp sống của một đất nước đang trên đà phát triển.

Bên cạnh đó, tất cả các lĩnh vực về y tế, giáo dục, xóa đói giảm nghèo… đều có chuyển biến tích cực. Tóm lại, thông qua hệ thống số liệu ở mọi lĩnh vực cũng như sự đánh giá tổng thể, toàn diện, có thể nói, một khi có sự chỉ đạo xuyên suốt của Thành ủy, tất cả các sở, ban, ngành, đoàn thể các cấp cùng vào cuộc, Hà Nội đã đạt được những bước chuyển rõ rệt về mọi lĩnh vực của đời sống văn hóa.

Bên cạnh những chỉ tiêu mang tính định lượng, có thể nhận thấy sự tiến bộ về chất trong lĩnh vực văn hóa - xã hội của thành phố, chứng tỏ việc Hà Nội luôn chú trọng phát triển kinh tế gắn với phát triển văn hóa. Hệ thống di sản văn hóa được quan tâm bảo tồn, nhiều thiết chế văn hóa được đầu tư xây dựng mới và hoạt động ngày càng hiệu quả. Nhiều tác phẩm nghệ thuật có giá trị mới ra đời cùng với các hoạt động văn hóa, văn nghệ nâng cao chất lượng phục vụ, đáp ứng yêu cầu nâng cao đời sống tinh thần của nhân dân.

Thông qua các chương trình văn hóa nghệ thuật, chuyên trang, chuyên mục trên hệ thống phương tiện truyền thông đại chúng, những giá trị quý giá về tinh thần yêu quê hương đất nước, bảo tồn, kế thừa và phát huy vốn văn hóa cổ truyền, giáo dục lối sống, nếp sống ứng xử văn minh thanh lịch luôn được đề cao. Nhiều phong trào thi đua được duy trì và đi vào nền nếp như phong trào "Người tốt, việc tốt", "Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa"... đã thực sự phát huy hiệu quả, tác động sâu rộng đến từng gia đình, ngõ phố, đơn vị, góp phần thực hiện thành công nhiệm vụ xây dựng và phát triển con người Việt Nam. Về thể thao, Hà Nội tiếp tục duy trì và khẳng định vị thế dẫn đầu cả nước, là đơn vị chủ lực của thể thao thành tích cao của Việt Nam tại đấu trường quốc tế. Về du lịch, Hà Nội ghi nhận sự tăng trưởng bền vững và ấn tượng. Theo đánh giá của trang web TripAdvisor - một trong số website du lịch lớn của thế giới - Hà Nội thuộc nhóm 10 điểm đến hàng đầu thế giới.

Tuy còn một số khó khăn nhưng có thể khẳng định, Chương trình 04-CTr/TU đã và đang được triển khai thành công, đóng góp tích cực vào sự nghiệp phát triển kinh tế - xã hội, góp phần thực hiện thắng lợi các mục tiêu, nhiệm vụ mà thành phố đã đề ra.

Những đề án, dự án đáng chú ý

Trong số 43 đề án, dự án thuộc Chương trình 04 giai đoạn 2011-2015, ngoại trừ dự án xây dựng Công viên khoa học còn đang trong giai đoạn tiến hành xây dựng thuyết minh dự án, 42 dự án còn lại đều được triển khai tích cực. Trong đó, đề án Bảo tồn di sản tư liệu thế giới 82 bia đá tiến sĩ Văn Miếu - Quốc Tử Giám đã hoàn thành và được Giám đốc Sở VH,TT&DL Hà Nội phê duyệt; Quy hoạch chi tiết bảo tồn, tôn tạo và phát huy giá trị khu di tích Trung tâm Hoàng thành Thăng Long - Hà Nội tỷ lệ 1/500 hiện đã trình Bộ Xây dựng phê duyệt; đề án Bảo tồn khu di tích Cổ Loa đã trình Thủ tướng Chính phủ phê duyệt; dự án Sở Y tế Hà Nội phối hợp với Đại học Y Hà Nội và Học viện Quân y đào tạo bác sĩ đã được phê duyệt và đang triển khai công tác đào tạo; đề án xây dựng Bệnh viện Nhi Hà Nội đã khởi công...

Đừng ngại khó mà không làm

Xây dựng người Hà Nội thanh lịch, văn minh là nội dung quan trọng, trong đó, việc khơi dậy và nhân rộng nét đẹp văn hóa ứng xử của người Hà Nội được đặc biệt đề cao. Hiện tại, dự thảo hệ thống quy tắc ứng xử nơi công cộng của Hà Nội đang thu hút sự quan tâm của dư luận, bên cạnh ý kiến đồng thuận là sự lo ngại về tính khả thi của bộ quy tắc ứng xử. Tuy vậy, với sự quan tâm của cộng đồng và sự vào cuộc đồng bộ của các cấp, ngành, có thể tin tưởng vào sự chuyển biến tích cực về văn hóa ứng xử trong thời gian tới.

 

 Cha mẹ phải làm gương cho con cái trước hết là trong việc tuân thủ pháp luật.

Tăng cường tuyên truyền - giải pháp quan trọng

Chương trình 04-CTr/TU xác định nội dung xây dựng người Hà Nội thanh lịch, văn minh phải gắn với những mục tiêu, chỉ tiêu, nội dung, giải pháp phù hợp với điều kiện đặc thù của Hà Nội, gắn với thực hiện phong trào "Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa", "Người tốt việc tốt", "Năm trật tự và văn minh đô thị"... nhằm tạo động lực thi đua ở từng người dân, gia đình, tổ dân phố. Trong đó, văn hóa ứng xử, nếp sống thanh lịch, văn minh - nét đẹp truyền thống được kết tinh từ hàng nghìn năm xây dựng và phát triển Thăng Long - Hà Nội được đặc biệt đề cao. Nếp sống đó đang tiếp tục lan tỏa trong cuộc sống hôm nay.

Với việc thực hiện Chương trình 04-CTr/TU, công tác chỉ đạo, tuyên truyền thực hiện nếp sống văn minh, thanh lịch trên địa bàn thành phố thời gian qua đã được tăng cường nhiều mặt. Bên cạnh việc tuyên truyền, nâng cao nhận thức, đề cao văn hóa ứng xử của người Hà Nội, Thành ủy, HĐND, UBND, UB MTTQ thành phố còn đưa ra nhiều biện pháp nhằm khích lệ, nhân rộng những "điểm sáng" như tổ chức xét chọn và biểu dương công nhận danh hiệu "Công dân ưu tú Thủ đô", duy trì phong trào "Người tốt, Việc tốt"… Bên cạnh đó, thành phố cũng chỉ đạo ngành GD - ĐT triển khai đại trà bộ tài liệu "Giáo dục nếp sống thanh lịch - văn minh cho học sinh Hà Nội", trong đó, năm học 2014-2015 là năm học thứ 4 tổ chức triển khai dạy đại trà cho học sinh từ tiểu học, THCS, THPT, giáo dục thường xuyên, giúp các em rèn luyện, bổ sung kiến thức về kỹ năng sống, giao tiếp, ứng xử… Công tác xây dựng người Hà Nội thanh lịch, văn minh đã được quan tâm chỉ đạo tổ chức thực hiện với nhiều nội dung, hình thức phong phú, đa dạng thông qua phong trào "Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa", xây dựng gia đình văn hóa, làng văn hóa, tổ dân phố văn hóa. Những phong trào này góp phần định hướng và khẳng định giá trị văn hóa truyền thống và con người Thủ đô, sự cần thiết của môi trường văn hóa lành mạnh, quan hệ xã hội mang đậm tính nhân văn. Đó là cơ sở để các giá trị văn hóa Thăng Long - Hà Nội từng bước được củng cố, hoàn thiện.

Bộ quy tắc ứng xử: Đừng vì ngại khó mà không làm!

Phân tích về nguyên nhân của những hạn chế, bất cập trong văn hóa ứng xử, nhà văn Trần Chiến cho biết: Trong cuốn "A, đây rồi, Hà Nội 7 món", ông đã đề cập đến tình trạng nếp sống thanh lịch, văn minh của người Hà Nội đang bị tác động mạnh do nếp sống đô thị bị phá vỡ. Nhiều người từ các địa phương khác đến Hà Nội và coi đây là nơi tạm trú, chủ yếu là nơi kiếm tiền gửi về quê nhà. Không phải ai cũng coi Hà Nội là quê hương thực sự để vun đắp, tiếp nhận và phát huy tinh hoa văn hóa của nó. Đó là nguyên nhân quan trọng ảnh hưởng đến văn hóa ứng xử. Chưa kể, ở quê, với quan hệ họ hàng, làng xã chặt chẽ, với hệ thống hương ước, quy tắc từ bao đời, làm gì người ta cũng ngại sự soi xét của cộng đồng. Còn ở Hà Nội, mảnh đất tứ xứ đổ về, cái sự soi xét ấy thiếu hẳn, con người hành động tự do cá nhân quá, dễ dẫn đến ứng xử thiếu quy chuẩn. Trong bối cảnh ấy, nếu nói về việc xử phạt các hành vi ứng xử thiếu văn hóa nơi công cộng, rất khó khả thi. Nhưng mặt khác, có làm vẫn hơn không. Hệ quy tắc ứng xử như một sự đánh động, định hướng xã hội hướng về những chuẩn mực tốt đẹp. Nhà văn Trần Chiến nhấn mạnh đến yếu tố gương mẫu, nói đi đôi với làm, của lãnh đạo trước nhân viên, của người lớn trước con trẻ, bởi chỉ có thể như vậy mới tạo được hiệu ứng thực sự, giúp mọi người tin tưởng và tự giác làm, học theo.

Nhằm tạo sự chuyển biến mạnh mẽ về văn hóa ứng xử theo hướng tích cực, Hà Nội đang xây dựng bộ quy tắc ứng xử thanh lịch, văn minh. Nội dung này thuộc Đề án xây dựng hệ thống quy tắc ứng xử trong các cơ quan, đơn vị, doanh nghiệp, cộng đồng dân cư, do Phòng Xây dựng nếp sống văn hóa và gia đình (Sở VH-TT&DL Hà Nội) là đơn vị thực hiện, phối hợp cùng khoa Quốc tế (Đại học Quốc gia Hà Nội) và một số cơ quan trong quá trình triển khai. Đề án gồm 3 giai đoạn. Giai đoạn 1 tổ chức điều tra xã hội học về xây dựng hệ thống quy tắc ứng xử đối với từng đối tượng (lãnh đạo cơ quan, tổ chức; thầy, cô giáo; người dân; cán bộ, nhân viên y tế…). Giai đoạn 2, nghiên cứu xây dựng hệ thống quy tắc ứng xử đối với từng đối tượng. Giai đoạn 3, nghiên cứu xây dựng nội dung quy tắc ứng xử nơi công cộng.

Hiện tại, đề án đã bước vào giai đoạn lấy ý kiến, tuyên truyền nội dung xây dựng quy tắc ứng xử nơi công cộng và đang nhận được sự quan tâm đặc biệt của dư luận. Ai cũng hiểu rõ tầm quan trọng và ý nghĩa thiết thực của việc chấn chỉnh, nâng cao các giá trị văn hóa thông qua việc đề cao giá trị chuẩn mực về văn hóa ứng xử, nhưng rất nhiều người lo ngại về tính khả thi. Bởi hệ thống quy tắc ứng xử này mang ý nghĩa định hướng, tuyên truyền chứ không phải chế tài, khó có thể áp dụng để xử phạt hành vi phản cảm. Về điều này, Phó Giám đốc Sở VH,TT&DL Hà Nội Nguyễn Khắc Lợi cho rằng: Nhiều người lo về tính khả thi của bộ quy tắc ứng xử, nhất là việc xử phạt hành vi nói tục nơi công cộng…. Nhưng, cần thống nhất với nhau một điều là khó mấy cũng phải bắt tay thực hiện, nếu không làm sẽ không biết khi nào mới có sự thay đổi về hành vi, văn hóa ứng xử. Bộ khung chung cho các khu vực đã được thống nhất, và chúng tôi đang cụ thể hóa trong khu vực công cộng. Hãy để nó ra đời, và dần điều chỉnh, phát triển theo sự vận động của xã hội.

Thực ra, việc thay đổi hành vi đòi hỏi phải có quá trình giáo dục lâu dài trong gia đình, nhà trường và cộng đồng. Đó không phải là việc riêng của ngành văn hóa, mà cần lộ trình cụ thể, sự phối hợp của các cơ quan, ban, ngành và toàn xã hội. Với bộ quy tắc ứng xử chuẩn mực, Hà Nội sẽ có những quy định cụ thể, đơn giản, dễ hiểu, dễ thực hiện, vừa bảo đảm quyền công dân vừa làm rõ nghĩa vụ, trách nhiệm của mỗi cá nhân trước cộng đồng, qua đó, góp phần tạo bước chuyển mạnh mẽ về văn hóa ứng xử.

Mai Hoa/hanoimoi.com.vn

Lượt xem: 791