Xuân về trẩy hội chùa Hương

Mỗi độ xuân về, khi nụ hoa mơ chúm chím, khi nụ gạo bắt đầu trồi lên trên những thân cành khẳng khiu, du khách thập phương lại tấp nập đến với Hương Sơn, về với vùng sơn thuỷ hữu tình, cõi phật. Ngày mở hội, các làng ở Hương Sơn tổ chức thi múa rồng trên sân Chùa Thiên Trù; người về trẩy hội như nêm, trên những con đò tiếng trống, tiếng mõ, tiếng chúc tụng tốt lành và tiếng nam mô làm xôn xao dòng suối.

                                                      Bầu trời cảnh Bụt 

                                                     Thú Hương Sơn ao ước bấy lâu nay! 

                                                     Kìa non non, nước nước, mây mây 

                                                    Đệ nhát động nơi đây có phải”

                                                                            ( Cảnh Hương sơn - Chu Mạnh Chinh)

Mỗi độ xuân về, khi nụ hoa mơ chúm chím, khi nụ gạo bắt đầu trồi lên trên những thân cành khẳng khiu, du khách thập phương lại tấp nập đến với Hương Sơn, về với vùng sơn thuỷ hữu tình, cõi phật. Lễ Hội Chùa Hương bắt đầu khai hội ngày 6 tháng giêng âm lịch hàng năm và kéo dài đến hơn ba tháng. Xem ra, trên thế giới không có lễ hội nào lại dài ngày và có đông người đến như vậy. Ngày khai hội xưa được gọi là ngày Mở Cửa rừng của dân địa phương. Người dân làng Yến Vĩ và các làng lân cận bao giờ cũng chuấn bị đồ tế lễ thịnh soạn dâng lên vị thần cai quản rừng và dâng lên Chùa Hương. Có như vậy mới được phép vào khai khẩn đất đai, thu lượm sản vật của rừng. Ngày mở hội, các làng ở Hương Sơn tổ chức thi múa rồng trên sân Chùa Thiên Trù; người về trẩy hội như nêm, trên những con đò tiếng trống, tiếng mõ, tiếng chúc tụng tốt lành và tiếng nam mô làm xôn xao dòng suối. Những năm gần đây Ban tổ chức Lễ hội còn tổ chức các đoàn ca múa nhạc biểu diễn. Và theo tục lệ, người ta ném bỏng ngô, bỏng gạo cho cá dưới suối, thả những con dê núi vào rừng; hua những mồi lửa để đuổi tà khí; ở đền trình làng Đục khê, đền Ngũ nhạc làng Yến Vỹ, đền trình ở làng Phú Yên... người ta trồng những Cây nêu lớn để đuổi quỷ... Để phục vụ 03 tháng lễ hội, ngoài các khách sạn, nhà nghỉ, các dịch vụ ăn, nghỉ vui chơi, việc đi đến các động, chùa, người dân địa phương đã chuẩn bị hàng ngàn con đò lá, đáp ứng đầy đủ yêu cầu của du khách, theo dòng Suối Yến, Suối Tuyết, suối Long Vân để tới các Chùa, động, thăm quan thưởng ngoạn, chiêm bái. Nhà Chùa và người dân còn chuẩn bị những chiếc khánh, đồ kỷ vật của Chùa Hương và những món ăn đặc sản của vùng Hương Sơn như Chè củ Mài, canh rau sắng, nước chhối hột, rượu mơ Hương Tích để đãi du khách hành hương về bái phật, du xuân... Thật thú vị biết bao!

Du khách trẩy hội Chùa Hương trên dòng suối Yến

       Hương Sơn đất lành, với núi non kỳ vĩ và dòng suối Yến thơ mộng. Không có nơi đâu như Hương Sơn lại dày đặc di tích và chùa chiền, hang động như vậy. Hiện đã có 22 di tích được xếp hạng cấp quốc gia và cấp tỉnh, thành phố. Quần thể thắng cảnh Hương Sơn bao gồm ba tuyến chính. Tuyến chính Hương tích hay còn gọi là Chùa Hương, có suối Yến nối với dòng sông Đáy, bến Đục thuộc Làng Đục khê. Trên bến có Đền trình Đục khê thờ Cao Sơn, được coi là thành hoàng cai quản đất núi khu vực Chùa Hương. Nay dòng suối không còn nối để giao lưu từ bến Đục, thì lại hình thành bến Yến, thuộc làng Yến Vỹ. Đi theo suối Yến khoảng ba trăm mét thì đến Đền trình Ngũ Nhạc (Ngũ nhạc linh từ) nghĩa là năm quả núi, thờ Sơn thần, nghĩa là Thần Núi, thần Hổ. Nhưng thực ra là thờ Hùng Lang tướng quân, một võ tướng dưới thời Vua Hùng có công đánh đuổi giặc Ân.

    Tuyến thứ nhất, du khách ngồi thuyền vãn cảnh hai bên bờ suối Yến với 99 ngọn núi chầu về Thiên trù, có đền Ngũ nhạc, cầu Hội, hang Sơn thuỷ hữu tình, chùa Thanh sơn, Hương đài, chùa Thiên trù (thiên trù có nghĩa là Bếp trời) có từ thời vua Lê Thánh Tông (1460-1497), ban đầu chùa chỉ là túp thảo am nhỏ, sau đó mới được xây dựng thêm (giai đoạn 1890 - 1940). Có ba ngọn núi chầu vào trông như ba ông đầu rau. Có Chùa Tiên, trong động núi Tiên thờ  đức phật Bà quan thế âm Bồ tát; Có Chùa Giải Oan liên quan đến sự tích Bà Chúa ba. Theo Hoà thượng Thích Minh Châu Viện nghiên cứu phật học, từng sang tu học tại Ấn Độ , thì bà Chúa Ba là một công chúa Ấn Độ sang Việt nam tu hành ở Hương Sơn vào khoảng đầu công nguyên. Động Hinh Bồng, Động Đại Binh, đền cửa võng và cuối cùng là Động Hương tích - Nam Thiên đệ nhất động, trên vách động còn lưu lại bút tích của Chúa Trịnh Sâm: "Nam thiên đệ nhất động". Động Hương Tích hay còn được gọi là chùa Hương tích, bởi trong động có bức tượng phật bà Quan Âm Bồ Tát bằng đá xanh và nhiều pho tượng phật khác. Động được ví như hàm rồng, con rồng đang há miệng để đón hòn ngọc (chính là núi ngọc trước của động). Đến chùa Hương mà du khách chưa đến động Hương tích thì chưa thoả tâm nguyện của mình.

    Tuyến thứ hai là tuyến Long vân bao gồm suối, chùa và động Long vân, Động tiên, Động người xưa, Chùa cây khế và hang Sũng Sàm, trong hang các nhà khảo cổ học đã phát hiện có rất nhiều di chỉ của người Việt xưa.

    Tuyến thứ ba là tuyến Tuyết Sơn, bao gồm suối Tuyết, núi Đụn cạnh suối có khắc 4 chữ đại tự của Chúa Trịnh: "Kỳ sơn tú thuỷ", các đền Mẫu Thượng, Mẫu Hạ, chùa Cá, chùa Bảo Đài, chùa Tuyết Sơn cũng là một nơi bà Chúa Ba tu tập, nơi đây u tịch, có rừng mơ. Có rau sắng, có củ mài... có động Tuyết Sơn, hang Nghĩa Quân...

     Du khách muốn thăm quan, chiêm bái, thưởng ngoạn quần thể thắng cảnh Hương Sơn phải mất ít nhất là 3 đến 5 ngày. Đặc biệt, có những du khách năm nào cũng đi chùa hương, có người đi đi, lại lại đến vài lần trong kỳ lễ hội. Nhà nhiếp ảnh Võ An Ninh đến vãng cảnh chùa tới 50 lần. Nhà Nhiếp ảnh Đinh Đăng Định cũng đã đến Chùa Hương vài chục lần. Nhiều nhà thơ, nhà văn đã từng đến chùa Hương, phong cảnh nơi đây khiến cho họ trào dâng xúc cảm, để lại những áng thơ nổi tiếng 

      Trịnh Sâm, là một vị chúa rất mê đi du ngoạn, đã từng đi hết các tuyến Chùa của Hương Sơn. Đến đâu ông cũng để lại những kỷ niệm, đề thơ trên vách núi. Người ta đã tìm được ít nhất 4 bài thơ trên đá và các Chữ: "Nam thiên đệ nhất động" ở động Hương tích, "Sơn thuỷ hữu tình" ở một hang nhỏ bên suối Yến, "Kỳ sơn tú thuỷ" bên vách đá ven suối Tuyết do ông viết. Có bài thơ rất hay như bài "Chơi động Hương Tích": 

                                               "Trời vừa hé sáng bước lên thuyền 

                                               Khoan mái chèo lan, ghé bến tiên 

                                              Phong nguyệt thờ ơ bầu ngọc đúc 

                                               Giang sơn bỡ ngỡ bức tranh in 

                                              Kìa kìa Quy, Phượng ngong kinh bối 

                                              Nọ nọ lân long lắng giáo thiền 

                                              Cảnh lạ thú mầu khôn xiết kể 

                                             Thanh kỳ đệ nhất chốn Nam thiên"

                                                                        ( Chơi động Hương Tích - Trịnh Sâm)

      Thời nay, Cũng có rất nhiều nhà thơ, nhà văn từng đến chùa Hương, phong cảnh hữu tình nơi đây khiến cho họ trào dâng xúc cảm, để lại những áng thơ hay:  

                                                     "Muôn lần cảm tạ mẹ giang sơn 

                                                       Đặt núi lam trên nước biếc rờn 

                                                    Tạc đá muôn hình trong cửa động 

                                                     Cho ta kiều diễm đến Hương Sơn

                                                       ( Thăm cảnh Chùa Hương - Xuân Diệu)

    Tản Đà - tức Nguyễn Khắc Hiếu, người con rể của Hương Sơn, có nhiều bài thơ về Hương Sơn, nhưng tuyệt nhất vẫn là bài "Rau sắng Chùa Hương": 

                                                   "Kính dâng rau sắng Chùa Hương 

                                                   Tiền đò đỡ tốn, con đò đỡ xa 

                                                    Không đi thì ở lại nhà 

                                                    Thay cho dưa khú cùng là cà thâm..." 

     Nhà thơ Nguyễn Nhược Pháp vãng cảnh Chùa nhiều lần, nhưng chỉ có một bài thơ viết về Chùa Hưong, để rồi sau này nhạc sỹ Trung Đức phổ nhạc thành bài hát "Em đi chùa Hương" đắm say lòng người. Nhà thơ Nguyễn Bính cũng  không dưới mười lần đi Chùa Hương, chỉ viết có một bài thơ "Cô hái mơ ơi", nhưng là một bài thơ tình kỳ lạ:  

                                               "Thơ thẩn đường chiều một khách thơ 

                                                Say nhìn xa rặng núi xanh lơ 

                                                Khi trời lặng lã và trong trẻo 

                                                 Thấp thoáng rừng mơ cô hái mơ 

                                                .................................................. 

                                               Nhà ta ở dưới gốc cây dương 

                                               Cách động Hương Sơn nửa dặm đường

                                               Có suối nước trong tuôn róc rách 

                                                Có hoa bên suối ngát đưa hương..."

      Thắng cảnh Hương Sơn cũng đã từng đón nhiều vị lãnh đạo của Đảng và nhà nước ta. Năm 1958, Chủ tịch Hồ Chí Minh về thăm Chùa Hương, nơi đây Người đã cùng Hoà thượng Thích Thanh Chân đọc và phân tích nội dung các Văn bia, câu đối ở chùa. Người còn căn dặn Chính quyền huyện Mỹ Đức và tỉnh Hà Đông phải gìn giữ, bảo vệ, tôn tạo khu thắng cảnh Hương Sơn, để xứng đáng là di sản văn hoá của Việt Nam, nâng lên tầm quốc tế. Năm 1971, Thủ tướng Phạm Văn Đồng về thăm Chùa Hương, Thủ tướng cũng căn dặn phải gìn giữ và bảo vệ  khu thắng cảnh quốc gia để cho đời đời thế hệ người Việt Nam và bạn bè Quốc tế đến thăm quan, chiêm bái. Những năm sau đó và nhất là những năm gần đây, Chùa Hương nói riêng và Hương Sơn nói chung không những được đón nhiều đồng chí lãnh đạo cao cấp của Đảng và nhà nước ta mà còn được đón như các vị khách quý quốc tế đến thăm quan, chiêm bái. Thắng cảnh Hương Sơn và tấm lòng thơm thảo của người dân nơi đây đã để lại ấn tượng tốt đẹp đối với các vị khách…

      Non nước Hương Sơn đẹp đến mê say lòng người, luôn có một sức hút kỳ lạ. Ngày xuân trẩy hội Chùa Hương trở thành ước mơ của bao thế hệ người Việt nam ta. Tính trung bình mấy năm gần đây, số du khách nước ngoài đến thăm quan, chiêm bái Chùa Hương để tìm hiểu các gia trị văn hóa Việt qua Lễ hội truyền thống và văn hóa Phật giáo Việt nam với số lượng trên 50 vạn người. và Du khách nước ngoài Du khách đến Chùa Hương, hòa đồng với người Việt nam, ra về ai ai cũng thấy tâm trạng mình thanh thản, gặp nhiều điều tốt lành.

     Từ năm 2001,quần thể thắng cảnh Hương Sơn được Bộ Văn hoá lập hồ sơ trình UNESCO công nhận là di sản văn hoá thế giới. Và nơi đây còn được coi là một trong 4 Trung tâm Phật Giáo lớn nhất nước ta. Những năm qua, nhất là từ sau khi hợp nhất mở rộng địa giới hành chính Thủ đô hà Nội, Khu quần thể Di tích, thắng cảnh Hương Sơn đã được đầu tư nhiều vào việc xây dựng đường xá, nạo vét mở rộng Suối Yến, Suối Tuyết và các tuyến đường bộ đi tới các tuyến Chùa. Hệ thống đường cáp treo từ Thiên Trù lên Hương Tích đã được xây dưng và hoạt động hiệu quả. Uỷ ban nhân dân huyện Mỹ Đức và Công an thành phố Hà Nội đã tổ chức điều hành làm tốt công tác giữ gìn an toàn trật tự nên đã hạn chế được tình trạng gây rối, trốn lậu vé và các tệ nạn xã hội khác. Những hoạt động kinh doanh dịch vụ ăn uống, xuồng, đò, cáp treo chuyên trở khách, đưa đón khách được quản lý chặt chẽ, không gây phiền hà cho du khách... Năm 2014, chỉ tính trên số vé thắng cảnh, số lượt người đến với Lễ Hội Chùa Hương đã trên 3 triệu.

      Mùa xuân năm nay - xuân Ất Mùi -  năm 2015, lại một năm hứa hẹn nhiều điều tốt lành, hy vọng du khách đến thăm quan, chiêm bái Chùa Hương đông hơn, vui hơn!  

                   Nguyễn Tuấn Cương

Lượt xem: 596

Bình luận bài viết

Chưa có bình luận nào.

Xem nhiều nhất

Hà Nội: Hướng dẫn lấy ý kiến cử tri nơi cư trú đối với người ứng cử ĐBQH và HĐND các cấp

Tin tức thành phố Hà Nội 1 ngày trước

Hội nghị nhằm quán triệt các văn bản chỉ đạo, hướng dẫn của Trung ương và của thành phố, thống nhất nhận thức, nội dung, trình tự, thủ tục và cách thức tổ chức hội nghị lấy ý kiến cử tri nơi cư trú, bảo đảm đúng quy định của pháp luật, dân chủ, công khai, minh bạch.Quang cảnh hội nghị. Ảnh: PVTại hội nghị, Trưởng ban Dân chủ, Giám sát và Phản biện xã hội, Ủy ban MTTQ Việt Nam thành phố Hà Nội Phạm Ngọc Quỳnh đã hướng dẫn các nội dung liên quan công tác chuẩn bị và tổ chức hội nghị lấy ý kiến cử tri nơi cư trú. Trong đó, đồng chí nhấn mạnh các yêu cầu cụ thể về thành phần đại biểu, số lượng cử tri tham dự; nội dung chương trình, trình tự tổ chức hội nghị; việc ghi nhận, tổng hợp đầy đủ, trung thực các ý kiến nhận xét, đánh giá của cử tri đối với người ứng cử.Tính đến thời điểm hiện nay, trên địa bàn thành phố có 490 hồ sơ cần tổ chức lấy ý kiến cử tri nơi cư trú. Một số địa bàn có số lượng người ứng cử rất lớn, như: Phường Hà Đông, xã Sóc Sơn…, tạo áp lực không nhỏ với MTTQ Việt Nam cấp xã, phường. Để bảo đảm tiến độ, nhiều địa phương phải tổ chức hội nghị cả sáng, chiều và tối.“Đây là khối lượng công việc rất lớn trong bối cảnh đội ngũ cán bộ Mặt trận chuyên trách ở cơ sở hiện nay còn mỏng. Vì vậy, việc chuẩn bị khoa học, phân công rõ người, rõ việc và phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan, đơn vị là yếu tố quyết định để hoàn thành nhiệm vụ”, đồng chí Phạm Ngọc Quỳnh nhấn mạnh.Phó Chủ tịch Thường trực Ủy ban MTTQ Việt Nam thành phố Hà Nội Trần Thị Phương Hoa phát biểu tại hội nghị. Ảnh: PVPhát biểu tại hội nghị, Phó Chủ tịch Thường trực Ủy ban MTTQ Việt Nam thành phố Hà Nội Trần Thị Phương Hoa khẳng định, cuộc bầu cử ĐBQH và đại biểu HĐND các cấp nhiệm kỳ 2026-2031 là sự kiện chính trị trọng đại của đất nước và Thủ đô, thể hiện sinh động quyền làm chủ của nhân dân, góp phần xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa của nhân dân, do nhân dân và vì nhân dân.Trong quy trình hiệp thương, giới thiệu người ứng cử, việc lấy ý kiến nhận xét và tín nhiệm của cử tri nơi cư trú đối với người ứng cử có ý nghĩa đặc biệt quan trọng. Đây là cơ sở thực tiễn để đánh giá phẩm chất chính trị, đạo đức, lối sống, mối quan hệ gắn bó với nhân dân của người được giới thiệu ứng cử, qua đó góp phần nâng cao chất lượng đại biểu được lựa chọn.Đại biểu dự hội nghị. Ảnh: PVNgày 2-2, Ủy ban MTTQ Việt Nam thành phố đã tổ chức Hội nghị hiệp thương lần thứ hai. Căn cứ kết quả hiệp thương này, Ủy ban MTTQ Việt Nam thành phố đã ban hành công văn gửi danh sách trích ngang 53 người ứng cử ĐBQH khóa XVI và 248 người ứng cử đại biểu HĐND thành phố khóa XVII tới Ủy ban MTTQ Việt Nam các xã, phường và Ủy ban MTTQ Việt Nam các tỉnh, thành phố lân cận để tổ chức lấy ý kiến nhận xét và tín nhiệm của cử tri nơi cư trú. Theo kế hoạch, thời gian triển khai nội dung này rất ngắn, chỉ trong 5 ngày (từ ngày 4 đến ngày 8-2), đòi hỏi MTTQ Việt Nam cấp xã, phường phải làm việc với tinh thần khẩn trương, trách nhiệm cao, khoa học và tập trung tối đa.Trên cơ sở đó, Ban Thường trực Ủy ban MTTQ Việt Nam thành phố Hà Nội đề nghị Ủy ban MTTQ Việt Nam các xã, phường sau khi tiếp nhận công văn lấy ý kiến cử tri nơi cư trú cần chủ động xây dựng kế hoạch tổ chức các hội nghị, bảo đảm đúng thành phần, đủ số lượng cử tri, đúng tiến độ và nâng cao chất lượng hội nghị. Đặc biệt, với các xã, phường có số lượng người ứng cử đông, không chỉ có người ứng cử đại biểu HĐND của địa phương mình, mà còn có người ứng cử HĐND xã, phường khác; người ứng cử ĐBQH, đại biểu HĐND thành phố và người ứng cử của các tỉnh, thành phố khác, cần có sự chuẩn bị kỹ lưỡng, phối hợp chặt chẽ để tránh chồng chéo, quá tải.Ban Thường trực Ủy ban MTTQ Việt Nam thành phố Hà Nội cũng yêu cầu các địa phương liên hệ thường xuyên với Ủy ban MTTQ Việt Nam thành phố để thông tin kịp thời về lịch tổ chức hội nghị; đồng thời gửi đầy đủ, đúng thời hạn các biên bản hội nghị lấy ý kiến cử tri nơi cư trú ngay sau khi kết thúc hội nghị.Hội nghị hướng dẫn việc lấy ý kiến nhận xét và tín nhiệm của cử tri nơi cư trú đối với người ứng cử ĐBQH khóa XVI và đại biểu HĐND các cấp thành phố Hà Nội nhiệm kỳ 2026-2031 giúp các địa phương thống nhất nhận thức và cách làm, từ đó tổ chức tốt hội nghị lấy ý kiến cử tri nơi cư trú, bảo đảm dân chủ, công khai, minh bạch, đúng pháp luật; góp phần quan trọng vào thành công chung của cuộc bầu cử ĐBQH khóa XVI và đại biểu HĐND các cấp thành phố Hà Nội nhiệm kỳ 2026-2031.