Tổ chức và hoạt động của mô hình chính quyền địa phương 2 cấp trên địa bàn thành phố Hà Nội: Chuyển biến rõ nét trong phân cấp, điều hành và giám sát
Hoạt động giám sát của HĐND các cấp được tăng cường theo hướng lựa chọn đúng những vấn đề trọng tâm, bức xúc, gắn chặt với thực tiễn vận hành mô hình mới. Nội dung giám sát tập trung vào các lĩnh vực như phân cấp, phân quyền; trách nhiệm người đứng đầu; giải quyết thủ tục hành chính; đầu tư công, giải phóng mặt bằng; xử lý các dự án chậm triển khai và các vấn đề dân sinh nổi cộm tại cơ sở. Qua giám sát, nhiều bất cập đã được chỉ ra, kiến nghị kịp thời để các cơ quan chức năng tập trung khắc phục.
Thủ đô Hà Nội đã qua 6 tháng triển khai tổ chức và vận hành mô hình chính quyền địa phương 2 cấp với quy mô lớn, phạm vi rộng, tác động trực tiếp đến toàn bộ hệ thống chính trị và hoạt động quản lý nhà nước ở cơ sở. Trong bối cảnh khối lượng công việc rất lớn, yêu cầu cao, nhiều nội dung mới, chưa có tiền lệ, Thành phố đã tập trung lãnh đạo, chỉ đạo đồng bộ, quyết liệt, qua đó bảo đảm mô hình mới được triển khai thông suốt, ổn định ngay từ đầu, không làm gián đoạn hoạt động của các cơ quan, đơn vị cũng như việc giải quyết công việc của người dân và doanh nghiệp.
Việc sắp xếp tổ chức bộ máy và đơn vị hành chính cấp xã được triển khai đồng bộ, bài bản, khoa học, với quy mô lớn nhất cả nước. Quá trình kiện toàn tổ chức gắn với rà soát chức năng, nhiệm vụ, phân định rõ thẩm quyền giữa các cấp chính quyền, tạo nền tảng quan trọng cho việc vận hành hiệu quả mô hình chính quyền địa phương 2 cấp trong thực tiễn.
Trong quá trình triển khai mô hình mới, Thành ủy Hà Nội đã tập trung đổi mới phương thức lãnh đạo theo hướng quyết liệt, thực chất, sâu sát cơ sở. Ban Thường vụ Thành ủy đã thành lập 20 đoàn giám sát, trực tiếp làm việc tại 126 xã, phường nhằm kịp thời nắm bắt tình hình, tháo gỡ khó khăn, vướng mắc phát sinh. Qua hoạt động giám sát, Thành phố đã tổng hợp 565 kiến nghị, đề xuất từ cơ sở để phân công các cơ quan có liên quan xem xét, giải quyết, góp phần bảo đảm mô hình chính quyền mới vận hành ổn định, hiệu quả.
Cùng với đó, HĐND các cấp tiếp tục khẳng định vai trò là cơ quan quyền lực nhà nước ở địa phương. Riêng trong năm 2025, HĐND Thành phố đã tổ chức 9 kỳ họp, ban hành 167 nghị quyết, trong đó có nhiều nghị quyết trực tiếp phục vụ việc vận hành mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, hoàn thiện cơ chế phân cấp, phân quyền và tháo gỡ các điểm nghẽn trong tổ chức thực hiện nhiệm vụ ở cơ sở. Công tác xây dựng và ban hành nghị quyết được đổi mới theo hướng HĐND đồng hành ngay từ sớm với cơ quan soạn thảo, rút ngắn thời gian trình, thẩm tra và ban hành, bảo đảm kịp thời cụ thể hóa các chủ trương lớn, trong đó có các cơ chế, chính sách đặc thù theo Luật Thủ đô và Nghị quyết số 258/2025/QH15 của Quốc hội để phục vụ triển khai các dự án lớn, trọng điểm của Thủ đô.
Hoạt động giám sát của HĐND các cấp được tăng cường theo hướng lựa chọn đúng những vấn đề trọng tâm, bức xúc, gắn chặt với thực tiễn vận hành mô hình mới. Nội dung giám sát tập trung vào các lĩnh vực như phân cấp, phân quyền; trách nhiệm người đứng đầu; giải quyết thủ tục hành chính; đầu tư công, giải phóng mặt bằng; xử lý các dự án chậm triển khai và các vấn đề dân sinh nổi cộm tại cơ sở. Qua giám sát, nhiều bất cập đã được chỉ ra, kiến nghị kịp thời để các cơ quan chức năng tập trung khắc phục.
Ở góc độ điều hành, UBND các cấp đã tập trung chỉ đạo quyết liệt, đẩy mạnh phân cấp, phân quyền cho cấp xã gắn với trách nhiệm giải trình. Việc giao quyền rõ ràng, cụ thể đã bước đầu tạo chuyển biến về tính chủ động, tự chịu trách nhiệm của chính quyền cơ sở trong giải quyết công việc, nhất là trong các lĩnh vực đầu tư công, quản lý đô thị, trật tự xây dựng và cải cách thủ tục hành chính.
Cùng với đó, Thành phố tập trung chỉ đạo giải quyết các điểm nghẽn tồn tại kéo dài. Năm 2025, Hà Nội đã triển khai đồng bộ các chương trình, kế hoạch khắc phục 5 điểm nghẽn lớn, gồm giao thông, môi trường, ngập úng, trật tự đô thị và an toàn thực phẩm. Nhiều nhiệm vụ được xác định rõ mốc tiến độ, giao trách nhiệm cụ thể cho từng cấp, từng ngành, từng địa bàn, góp phần tạo chuyển biến bước đầu trong các lĩnh vực được nhân dân quan tâm.
Hoạt động chuyển đổi số, cải cách hành chính và triển khai Đề án 06 tiếp tục được đẩy mạnh theo hướng hợp nhất các ban chỉ đạo, thống nhất đầu mối điều hành. Phương thức quản trị dựa trên dữ liệu từng bước được hình thành, hỗ trợ hiệu quả cho công tác điều hành, giám sát và đánh giá hoạt động của chính quyền các cấp trong mô hình mới.
Mặt trận Tổ quốc và các tổ chức chính trị – xã hội các cấp tiếp tục phát huy vai trò giám sát, phản biện xã hội, tăng cường nắm bắt tình hình, tổng hợp và phản ánh kịp thời tâm tư, nguyện vọng của nhân dân liên quan đến việc tổ chức và vận hành mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, nhất là các vấn đề dân sinh bức xúc tại cơ sở. Hoạt động tiếp xúc cử tri, tiếp công dân của HĐND các cấp được duy trì và đổi mới, gắn với giám sát việc giải quyết kiến nghị trong điều kiện phân cấp mạnh cho cơ sở, qua đó góp phần nâng cao trách nhiệm giải trình của chính quyền các cấp và củng cố niềm tin của Nhân dân đối với mô hình tổ chức chính quyền mới.
Đối với chính quyền cấp xã, trong mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, hoạt động bước đầu có nhiều chuyển biến tích cực. Chính quyền 126 xã, phường trên địa bàn Thành phố từng bước thích ứng với mô hình tổ chức mới; bộ máy được sắp xếp theo hướng tinh gọn, rõ chức năng, nhiệm vụ, bảo đảm duy trì hoạt động thường xuyên, liên tục ngay sau khi kiện toàn. Việc phân cấp, phân quyền cho cấp xã được đẩy mạnh hơn so với trước, nhất là trong các lĩnh vực quản lý trật tự đô thị, đất đai, đầu tư công quy mô nhỏ, cải cách thủ tục hành chính và giải quyết các vấn đề dân sinh tại địa bàn.
Trách nhiệm của Chủ tịch UBND cấp xã được xác định rõ hơn, gắn với kết quả giải quyết công việc; nhiều nhiệm vụ được giao trực tiếp cho cấp xã xử lý, hạn chế tình trạng đùn đẩy, chờ ý kiến cấp trên, qua đó rút ngắn thời gian giải quyết hồ sơ cho người dân. Công tác tiếp nhận và giải quyết thủ tục hành chính tại cấp xã từng bước được chuẩn hóa, gắn với chuyển đổi số, góp phần nâng cao mức độ hài lòng của người dân, nhất là trong các lĩnh vực hộ tịch, đất đai, xây dựng và an sinh xã hội.
Hoạt động của HĐND cấp xã trong mô hình mới tiếp tục được duy trì và từng bước điều chỉnh để phù hợp với yêu cầu phân cấp, phân quyền. Đại biểu HĐND cấp xã phát huy vai trò giám sát trực tiếp đối với hoạt động của UBND cùng cấp, nhất là trong việc thực thi nhiệm vụ được giao và giải quyết kiến nghị của cử tri. Thông qua hoạt động giám sát của các đoàn công tác, Thành phố kịp thời nắm bắt những khó khăn, vướng mắc của chính quyền cấp xã trong giai đoạn đầu vận hành mô hình mới để xem xét, điều chỉnh cho phù hợp với thực tiễn.
Có thể khẳng định, việc triển khai mô hình chính quyền địa phương 2 cấp trên địa bàn thành phố Hà Nội bước đầu đạt được những kết quả quan trọng, tạo chuyển biến rõ nét trong tổ chức bộ máy, phương thức lãnh đạo, điều hành và giám sát. Trong kết quả chung đó, HĐND Thành phố và HĐND các cấp tiếp tục giữ vai trò nòng cốt trong quyết định các vấn đề quan trọng của địa phương, giám sát việc thực thi phân cấp, phân quyền và đồng hành cùng UBND, MTTQ trong giải quyết các điểm nghẽn, vấn đề dân sinh.
Thời gian tới, thành phố Hà Nội tiếp tục hoàn thiện thể chế, đẩy mạnh phân cấp, phân quyền gắn với kiểm soát quyền lực; đồng thời nâng cao chất lượng hoạt động của HĐND các cấp, coi đây là một trong những trụ cột quan trọng để bảo đảm mô hình chính quyền địa phương 2 cấp vận hành hiệu lực, hiệu quả, phục vụ tốt hơn người dân và doanh nghiệp.
Lượt xem: 106