Giải pháp tăng cường công tác phối hợp, triển khai thực hiện Chương trình giám sát của Quốc hội năm 2024

Đối với các hoạt động giám sát của Quốc hội, Ủy ban Thường vụ Quốc hội, các cơ quan của Quốc hội trên địa bàn Thành phố, Thường trực HĐND Thành phố luôn phối hợp chặt chẽ, tham gia tích cực, trách nhiệm; tham khảo nội dung chương trình, kế hoạch giám sát để có sự lồng ghép, phối hợp chặt chẽ, chủ động hơn, sớm hơn và hiệu quả thiết thực.

Hà Nội là Thủ đô, là trung tâm chính trị - hành chính quốc gia, trung tâm lớn về văn hóa, giáo dục, khoa học và công nghệ, kinh tế và giao dịch quốc tế của cả nước với quy mô, khối lượng công việc rất lớn, nhiều việc khó, phức tạp nảy sinh. Đối với hoạt động giám sát - là một chức năng quan trọng trong hoạt động của HĐND các cấp, Thường trực HĐND thành phố Hà Nội đã thường xuyên nghiên cứu, tiếp thu các kinh nghiệm, cách làm hiệu quả của Quốc hội, Uỷ ban Thường vụ Quốc hội để xây dựng các đề án, kế hoạch, giải pháp để tiếp tục đổi mới, cải tiến hoạt động giám sát theo hướng thực chất, khoa học, hiệu quả, bám sát các quy định của Luật và tình hình thực tiễn của Thành phố giám sát sâu, đi tận cùng vấn đề.

Từ nhiệm kỳ 2021-2026 đến nay và đặc biệt sau khi Ủy ban Thường vụ Quốc hội ban hành Nghị quyết số 594/NQ-UBTVQH15 ngày 12/9/2022 về “Hướng dẫn hoạt động giám sát của HĐND, Thường trực HĐND, Ban của HĐND, Tổ đại biểu và đại biểu HĐND”; cùng với triển khai thực hiện Đề án số 15-ĐA/TU ngày 12/5/2022 của Ban Thường vụ Thành ủy về “Nâng cao năng lực, hiệu lực, hiệu quả hoạt động của HĐND các cấp giai đoạn 2021-2026 gắn với thực hiện thí điểm tổ chức mô hình chính quyền đô thị và củng cố chính quyền nông thôn tại thành phố Hà Nội”, hoạt động giám sát của HĐND các cấp Thành phố đã thực sự “tươi mới”, không ngừng nâng cao về chất lượng, hiệu lực, hiệu quả và thực chất.

Hoạt động chất vấn, giải trình của HĐND, Thường trực HĐND Thành phố được đổi mới hoạt động theo hướng thực chất, rõ kết quả. Tại các kỳ họp, HĐND thành phố Hà Nội dành thời gian ít nhất 01 ngày tổ chức phiên chất vấn và trả lời chất vấn. Các phiên chất vấn được truyền hình trực tiếp để cử tri, Nhân dân theo dõi, giám sát; chuẩn bị và trình chiếu phóng sự về nội dung chất vấn thay cho trình bày báo cáo để minh hoạ rõ nét và cung cấp thông tin cho đại biểu. Các Phiên chất vấn của HĐND Thành phố diễn ra sôi nổi, thẳng thắn, nghiêm túc, thực chất, trách nhiệm và hiệu quả; kết thúc các phiên chất vấn HĐND Thành phố đã quyết nghị ban hành Nghị quyết về chất vấn và trả lời chất vấn, kèm theo phụ lục các “cam kết”, “lời hứa”, lộ trình, thời gian khắc phục; thường xuyên rà soát, đánh giá, đôn đốc và giám sát, tiền hành chất vấn tiếp về kết quả giải quyết, trách nhiệm của các cơ quan, tổ chức, cá nhân liên quan, với phương châm đi đến cùng vấn đề chất vấn. Thực tiễn cho thấy nhiều vấn đề sau chất vấn, giải trình đã được UBND Thành phố và các cơ quan nghiêm túc, tập trung khắc phục và có nhiều chuyển biến tích cực.

Từ đầu nhiệm kỳ 2021-2026 đến nay, HĐND Thành phố cũng đã tổ chức được 06 cuộc giám sát chuyên đề; Thường trực HĐND Thành phố tổ chức 11 cuộc giám sát chuyên đề; các Ban HĐND Thành phố tổ chức 48 cuộc giám sát, khảo sát; các Tổ đại biểu tổ chức 54 cuộc giám sát, khảo sát. Số cuộc giám sát nhiều hơn so với nhiệm kỳ trước và chất lượng được nâng lên. Nội dung giám sát tập trung vào các lĩnh vực vấn đề quan trọng, dân sinh, bức xúc, phát sinh trong thực tiễn phát triển Thành phố như: dự án chậm triển khai, quản lý khai thác tài sản công, cải cách hành chính; môi trường, nước thải, rác thải; đồng bộ hạ tầng kỹ thuật, hạ tầng xã hội khu đô thị…Việc triển khai hoạt động giám sát đảm bảo trọng tâm, trọng điểm, được triển khai bài bản, khoa học, đúng quy trình, quy định. Nhiều nội dung giám sát, Thường trực HĐND Thành phố mời các chuyên gia, nhà khoa học, các vị đại biểu Quốc hội thuộc Đoàn ĐBQH Thành phố cùng tham gia giám sát.

Đối với các hoạt động giám sát của Quốc hội, Ủy ban Thường vụ Quốc hội, các cơ  quan của Quốc hội trên địa bàn Thành phố, Thường trực HĐND Thành phố luôn phối hợp chặt chẽ, tham gia tích cực, trách nhiệm; tham khảo nội dung chương trình, kế hoạch giám sát để có sự lồng ghép, phối hợp chặt chẽ, chủ động hơn, sớm hơn và hiệu quả thiết thực.

Đoàn ĐBQH thành phố Hà Nội đã triển khai 05 đoàn giám sát quan trọng trong năm 2023

Thường trực HĐND thành phố Hà Nội cũng đã phối hợp với Đoàn ĐBQH Thành phố tích cực tham gia trách nhiệm, triển khai có hiệu quả các chương trình giám sát của Quốc hội, Ủy ban Thường vụ Quốc hội. Trong năm 2023, hoạt động giám sát chuyên đề của Quốc hội, Ủy ban Thường vụ Quốc hội, Hội đồng Dân tộc, các Ủy ban của Quốc hội đổi mới nhiều về phương thức, nội dung và quy trình tổ chức thực hiện. Giám sát chuyên đề của Quốc hội tiếp tục đi vào chiều sâu, hiệu quả, rõ nét, lựa chọn đúng vấn đề mà cử tri quan tâm, liên quan mật thiết đến phát triển kinh tế - xã hội và đời sống của Nhân dân; cách thức tiến hành giám sát được ngày càng bài bản, chuyên nghiệp, góp phần nâng cao đáng kể hiệu quả giám sát; công tác tổ chức thực hiện, điều hoà và bố trí thời gian giám sát linh hoạt, phù hợp với tình hình thực tiễn; kết quả giám sát đã từng bước tạo hiệu ứng tích cực trong xã hội. Thông qua hoạt động giám sát đã đánh giá được các tác động của cơ chế chính sách; tiếp tục phát huy những ưu điểm, kịp thời phát hiện hạn chế, bất cập và có các kiến nghị nhằm điều chỉnh, bổ sung, hoàn thiện chính sách, pháp luật, làm cơ sở cho việc quyết định các vấn đề quan trọng của đất nước; chấn chỉnh kịp thời các sai sót, khuyết điểm, thúc đẩy các cơ quan hữu quan thực hiện tốt nhiệm vụ, quyền hạn của mình theo quy định, góp phần nâng cao hiệu lực, hiệu quả của hoạt động giám sát.

Tại Hà Nội, đồng chí Chủ tịch HĐND Thành phố đồng thời là Phó Trưởng đoàn ĐBQH đã trực tiếp là Trưởng của 04 đoàn giám sát chuyên đề theo các Nghị quyết của Quốc hội, Ủy ban Thường vụ Quốc hội về chương trình giám sát năm 2023; Thường trực HĐND Thành phố, các cơ quan của Thành phố đã chủ động, nghiêm túc triển khai theo đúng quy định, yêu cầu của đoàn giám sát. Báo cáo kết quả giám sát luôn được Thường trực HĐND, các cơ quan của Hà Nội tiếp thu, chỉ đạo triển khai theo đúng quy định.

Từ sự lan tỏa với những cách làm quyết liệt, hiệu quả của Quốc hội, Ủy ban Thường vụ Quốc hội, HĐND thành phố Hà Nội cũng đã đổi mới, học tập, triển khai nhiều cách làm hay, đẩy mạnh và phát huy hiệu quả hoạt động giám sát. Việc giám sát tại kỳ họp chú trọng nghiên cứu, xem xét kỹ các báo cáo của UBND và các cơ quan theo quy định để tăng cường thảo luận, quyết nghị ban hành các nghị quyết. Hoạt động chất vấn của HĐND Thành phố tiếp tục được phát huy mạnh mẽ, mở rộng chất vấn tới Chủ tịch UBND cấp huyện, các đơn vị có liên quan về trách nhiệm của mình; tăng cường tranh luận, làm rõ, đi đến tận cùng vấn đề, người trả lời chất vấn có giải trình, cam kết rõ lộ trình, giải pháp, trách nhiệm để giải quyết triệt để.

Hoạt động giám sát chuyên đề được chuẩn hóa trong việc xây dựng chương trình, tổ chức đoàn giám sát và ban hành kết luận, theo dõi, tái giám sát việc thực hiện kết luận. Điểm mới là sự chủ động phối hợp trong hoạt động giám sát giữa HĐND với Đoàn ĐBQH gắn với thực hiện Chương trình giám sát của Quốc hội; nhiều cuộc giám sát quan trọng của HĐND Thành phố đã mời đại biểu Quốc hội ứng cử trên địa bàn tham dự vừa phát huy được trí tuệ của đại biểu, vừa cung cấp thông tin, tạo tiếng nói thống nhất, hiệu quả hơn trên diễn đàn dân cử. Nhất là khi Hà Nội là có số lượng đại biểu Quốc hội trong Đoàn ĐBQH đông nhất cả nước - 31 đại biểu, có nhiều đại biểu là các chuyên gia có trình độ, kinh nghiệm, luôn sẵn sàng phối hợp, tham gia trách nhiệm đối với các hoạt động của HĐND Thành phố và hoạt động giám sát trên địa bàn. Đồng thời, tăng cường giám sát tại cơ sở, chú trọng vào các đối tượng tác động trực tiếp, trao đổi kỹ giữa các bên có liên quan để có cái nhìn chân thực, khách quan nhất; tổ chức buổi giám sát linh hoạt theo nhóm các đơn vị tương đồng về nội dung, chức năng, nhiệm vụ; kết hợp giữa làm việc trực tiếp tại đơn vị giám sát và làm việc tại Trụ sở của HĐND để mở rộng được thành phần, đối tượng giám sát.

Triển khai Chương trình giám sát năm 2024, Thường trực HĐND Thành phố sẽ tập trung thực hiện theo Nghị quyết số 90/2023/QH15 ngày 08/6/2023 của Quốc hội, Nghị quyết số 833/NQ-UBTVQH15 ngày 27/7/2023 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội và Kế hoạch số 560/KH-UBTVQH15 ngày 27/7/2023 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội triển khai thực hiện Chương trình giám sát của Quốc hội và Ủy ban Thường vụ Quốc hội năm 2024. Đây là những nội dung giám sát rất lớn, quan trọng, trúng, đúng, được cử tri và Nhân dân rất quan tâm. Trên cơ sở đó, HĐND thành phố Hà Nội cũng đã ban hành Chương trình giám sát năm 2024, ngoài các nội dung thường kỳ, HĐND Thành phố sẽ tổ chức 02 đoàn giám sát chuyên đề về: (1) Việc thực hiện kỷ luật, kỷ cương, trách nhiệm trong thực thi công vụ của các cơ quan nhà nước; (2) việc thực hiện Nghị quyết của HĐND Thành phố về kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội 5 năm 2021-2025. Bên cạnh đó, Thường trực HĐND Thành phố cũng sẽ tiếp tục phối hợp, triển khai giám sát về Dự án đường Vành đai 4 - Vùng Thủ đô; các dự án trọng điểm trên địa bàn; các nội dung dân sinh bức xúc như về giao thông, môi trường, PCCC… Đây đều là những nội dung quan trọng, phù hợp và gắn kết với chương trình giám sát của Quốc hội và Ủy ban Thường vụ Quốc hội. Thường trực HĐND Thành phố sẽ phối hợp với Đoàn ĐBQH Hà Nội để triển khai nghiêm túc, trách nhiệm các nội dung giám sát đảm bảo khoa học, chất lượng, hiệu quả và đúng các quy định.

Để nâng cao cao tác phối hợp, triển khai thực hiện chương trình giám sát của Quốc hội, Ủy ban Thường vụ Quốc hội, đề nghị Bộ Chính trị, Quốc hội, Chính phủ, các cơ quan Trung ương và các tỉnh, thành phố quan tâm, chỉ đạo, phối hợp để sớm hoàn thiện dự thảo Luật Thủ đô (sửa đổi) trình Quốc hội thông qua, trong đó quan tâm mô hình chính quyền và tổ chức bộ máy của HĐND các cấp Thành phố. Đề nghị sớm tổng kết và xem xét sửa đổi, ban hành Luật Hoạt động giám sát của Quốc hội và HĐND mới. Trong đó, đề nghị nghiên cứu cụ thể hóa hơn về nhiệm vụ, quyền hạn của Thường trực HĐND, nhất là việc thực hiện các công việc giữa 2 kỳ họp của HĐND; nghiên cứu bổ sung quy định cụ thể hơn về việc HĐND, Thường trực HĐND cấp trên giám sát HĐND, Thường trực HĐND cấp dưới và giám sát việc ban hành văn bản quy phạm pháp luật của các cơ quan; cụ thể quy trình giám sát của Tổ đại biểu và đại biểu HĐND; cụ thể hóa đối tượng chịu sự chất vấn, giải trình là Thủ trưởng cơ quan Thi hành án dân sự cùng cấp, Thủ trưởng các cơ quan liên quan cùng cấp và Chủ tịch UBND cấp dưới. Đồng thời, nghiên cứu để luật hóa các quy định, chế tài đối với các cá nhân, tổ chức cố tình không thực hiện, thực hiện không đầy đủ hoặc kéo dài thời gian thực hiện các yêu cầu, kiến nghị của các Đoàn giám sát của HĐND.

Lượt xem: 18667

Bình luận bài viết

Chưa có bình luận nào.

Xem nhiều nhất

Xây dựng bộ chỉ số tác động đầu tư công – Hướng tới quản trị hiện đại và minh bạch

Nghiên cứu - trao đổi 1 ngày trước

Trong bối cảnh chuyển đổi mô hình chính quyền đô thị hai cấp, việc giám sát đầu tư công và chi tiêu công đang đối mặt với nhiều thách thức mới. Sự phân cấp quyền hạn đã tạo ra khoảng trống trong công cụ giám sát, đặc biệt là ở cấp xã, nơi vẫn diễn ra nhiều dự án đầu tư công quan trọng nhưng lại thiếu các phương tiện giám sát định lượng và minh bạch tương xứng. Hiện nay, việc giám sát đầu tư công tại Việt Nam vẫn chủ yếu dựa vào các báo cáo định tính và hồ sơ hành chính, thiếu các chỉ số đo lường định lượng tác động xã hội-kinh tế. Điều này dẫn đến một hệ thống giám sát mang tính phản ứng, chủ yếu tập trung vào việc kiểm tra sau khi sự việc đã xảy ra, thay vì chủ động phát hiện và ngăn ngừa rủi ro. Thực trạng giải ngân vốn đầu tư công cũng cho thấy những thách thức đáng kể. Trong 4 tháng đầu năm 2025, tỷ lệ giải ngân vốn đầu tư công chỉ đạt 15,56%, thấp hơn so với cùng kỳ năm 2024. Sự chênh lệch lớn giữa tỷ lệ giải ngân thực tế và mục tiêu cho thấy những nút thắt hệ thống cần được giải quyết. Để khắc phục những hạn chế trên, việc xây dựng Bộ chỉ số tác động đầu tư công theo hướng định lượng, gắn liền với kết quả đầu tư và tác động xã hội-kinh tế trở thành cấp thiết. Bộ chỉ số này được thiết kế tuân thủ nguyên tắc SMART: Cụ thể (Specific), Đo lường được (Measurable), Có thể đạt được (Achievable), Liên quan (Relevant), và Có thời hạn (Time-bound). Cấu trúc bốn nhóm chỉ số: Chỉ số đầu ra (Output Indicators) đo lường các sản phẩm hoặc dịch vụ hữu hình được tạo ra trực tiếp từ các hoạt động của dự án. Trong lĩnh vực hạ tầng giao thông, đây có thể là số km đường được xây dựng, tỷ lệ giải ngân, và tỷ lệ hoàn thành khối lượng thực hiện so với kế hoạch. Đối với y tế, các chỉ số này bao gồm số lượng phòng khám được xây dựng, số lượng tư vấn y tế được thực hiện, hay số lượng vắc xin được tiêm. Chỉ số kết quả (Outcome Indicators) đánh giá những thay đổi hoặc lợi ích trực tiếp mà các đối tượng thụ hưởng trải nghiệm sau khi dự án hoàn thành. Ví dụ, đối với dự án xây dựng đường liên xã, chỉ số kết quả có thể là thời gian di chuyển giảm, mức độ cải thiện tiếp cận dịch vụ công, hoặc trong lĩnh vực y tế là mức độ hài lòng của người bệnh với dịch vụ y tế. Chỉ số tác động (Impact Indicators) phản ánh những thay đổi dài hạn, có tính hệ thống và vĩ mô mà các khoản đầu tư công góp phần tạo ra. Chúng bao gồm tăng trưởng GRDP địa phương, tỷ lệ việc làm được tạo ra, và đóng góp vào thu ngân sách. Các chỉ số tài chính như Lợi tức đầu tư (ROI), Giá trị hiện tại ròng (NPV), và Tỷ suất sinh lời nội bộ (IRR) cũng được sử dụng để đánh giá hiệu quả tài chính của dự án. Chỉ số công bằng và bao trùm (Equity & Inclusivity Indicators) tập trung vào việc đảm bảo rằng các khoản đầu tư công mang lại lợi ích công bằng cho mọi đối tượng, đặc biệt là các nhóm yếu thế và vùng sâu vùng xa. Việc đưa các chỉ số này vào khung giám sát thể hiện cam kết của chính quyền đối với công bằng xã hội và phát triển toàn diện. Ứng dụng thực tiễn trong các lĩnh vực Trong lĩnh vực hạ tầng giao thông, bộ chỉ số có thể được áp dụng như sau: Chỉ số đầu ra bao gồm số km đường được xây dựng và tỷ lệ giải ngân; chỉ số kết quả là thời gian di chuyển trung bình giảm và cải thiện khả năng tiếp cận dịch vụ; chỉ số tác động là số hộ dân tham gia sản xuất hàng hóa tăng và tăng trưởng GRDP địa phương; chỉ số công bằng là số lượng học sinh vùng sâu hưởng lợi từ việc đi lại thuận tiện hơn. Đối với lĩnh vực y tế và giáo dục, chỉ số đầu ra y tế bao gồm số lượng phòng khám được xây dựng, tỷ lệ bệnh nhân được điều trị đúng phác đồ; chỉ số kết quả là mức độ hài lòng của bệnh nhân và hiệu quả lâm sàng. Trong giáo dục, chỉ số đầu ra là số lượng phòng học được xây dựng và số lượng giáo viên được đào tạo; chỉ số kết quả là tỷ lệ học sinh đạt chuẩn đầu ra và mức độ hài lòng của phụ huynh. Lĩnh vực môi trường có các chỉ số đầu ra như số lượng dự án được phân loại theo mức độ tác động môi trường; chỉ số kết quả/tác động bao gồm mức độ giảm thiểu ô nhiễm không khí/nước và sức khỏe hệ sinh thái được cải thiện; chỉ số công bằng là tỷ lệ cộng đồng dễ bị tổn thương được hưởng lợi từ dịch vụ hệ sinh thái. Để đảm bảo hiệu quả của Bộ chỉ số, cần tuân thủ các nguyên tắc và phương pháp cụ thể. Đầu tiên, việc áp dụng tiêu chí SMART giúp chuyển các mục tiêu chính sách thành các thước đo thực tế, có thể theo dõi và đánh giá một cách khách quan. Thu thập dữ liệu cần xác định các nguồn dữ liệu đa dạng và phù hợp với từng chỉ số. Các nguồn này có thể bao gồm báo cáo nội bộ, dữ liệu từ các nền tảng số, và các cuộc khảo sát. Việc đa dạng hóa nguồn dữ liệu giúp đảm bảo tính toàn vẹn và độ tin cậy của thông tin. Cơ chế cập nhật kết quả giám sát cần được công bố định kỳ, ví dụ 3-6 tháng/lần, hoặc khi có yêu cầu từ các cơ quan dân cử. Cơ chế cập nhật thường xuyên này đảm bảo thông tin luôn được cập nhật, kịp thời phục vụ cho việc ra quyết định và tăng cường trách nhiệm giải trình. Lợi ích và tác động tích cực Việc triển khai Bộ chỉ số tác động đầu tư công sẽ mang lại nhiều lợi ích quan trọng. Trước hết, nó tăng tính khách quan, minh bạch trong đánh giá đầu tư công thông qua hệ thống chỉ số định lượng và công cụ số hóa, cung cấp dữ liệu rõ ràng, minh bạch, giúp đánh giá hiệu quả đầu tư một cách khách quan hơn so với phương pháp truyền thống. Bộ chỉ số cũng cung cấp công cụ mạnh cho Hội đồng Nhân dân và Mặt trận Tổ quốc trong giám sát. Các công cụ số và dữ liệu mở sẽ trao quyền cho các cơ quan dân cử và tổ chức xã hội trong việc giám sát chi tiêu công, phát hiện sai phạm và chất vấn các cơ quan quản lý một cách hiệu quả. Đặc biệt, việc áp dụng bộ chỉ số sẽ nâng cao hiệu quả chi tiêu công, giảm thất thoát, lãng phí. Khả năng giám sát thời gian thực, cảnh báo tự động và phân tích dữ liệu chuyên sâu sẽ giúp phát hiện sớm các rủi ro, tối ưu hóa việc phân bổ và sử dụng nguồn lực. Cuối cùng, việc tích hợp các chỉ số tác động xã hội, môi trường và công bằng sẽ thúc đẩy tăng trưởng xanh, bền vững và công bằng, đảm bảo rằng các khoản đầu tư công không chỉ mang lại lợi ích kinh tế mà còn góp phần vào sự phát triển bền vững, bảo vệ môi trường và giảm bất bình đẳng xã hội. Xây dựng Bộ chỉ số tác động đầu tư công là bước đi chiến lược, phù hợp với yêu cầu của mô hình chính quyền đô thị hai cấp hiện nay. Đây không chỉ là công cụ giám sát mà còn là phương tiện để nâng cao chất lượng quản trị nhà nước, tăng cường trách nhiệm giải trình và đảm bảo sử dụng hiệu quả nguồn lực công. Việc triển khai thành công bộ chỉ số này sẽ góp phần quan trọng vào việc xây dựng một nền hành chính hiện đại, minh bạch và có trách nhiệm giải trình cao, phục vụ tốt hơn lợi ích của nhân dân và sự phát triển bền vững của đất nước./.