Triển khai nghiên cứu đề tài khoa học cấp Bộ đặc biệt “Quốc hội Việt Nam - 80 năm xây dựng, đổi mới và phát triển”, chiều 21/10/2023, tại Nhà Quốc hội, Viện Nghiên cứu lập pháp phối hợp với Văn phòng Quốc hội tổ chức Hội thảo “Quốc hội Việt Nam - 80 năm đổi mới và phát triển về hoạt động giám sát”. 

Toàn cảnh hội thảo

Viện trưởng Viện Nghiên cứu lập pháp Nguyễn Văn Hiển và Phó Chủ nhiệm Văn phòng Quốc hội Nguyễn Mạnh Hùng đồng chủ trì hội thảo. Cùng dự hội thảo có đại diện Thường trực Hội đồng Dân tộc và các Ủy ban của Quốc hội, các thành viên Hội đồng khoa học của Ủy ban Thường vụ Quốc hội; nguyên lãnh đạo một số cơ quan của Quốc hội và Văn phòng Quốc hội; các chuyên gia, nhà khoa học…

Phát biểu khai mạc hội thảo, Phó Chủ nhiệm Văn phòng Quốc hội Nguyễn Mạnh Hùng cho biết, đề tài cấp Bộ đặc biệt “Quốc hội Việt Nam - 80 năm xây dựng, đổi mới và phát triển” là một nhiệm vụ chính trị quan trọng, có ý nghĩa lịch sử, hướng tới kỷ niệm 80 năm Quốc hội Việt Nam diễn ra trong nhiệm kỳ Quốc hội khóa XV với nhiều hoạt động ý nghĩa, có sự lan tỏa mạnh mẽ, góp phần tuyên truyền sâu rộng tới đông đảo cử tri, nhân dân cả nước về lịch sử hình thành, phát triển và những thành tựu đạt được của Quốc hội Việt Nam trong chặng đường 80 năm qua.

Đề tài có nhiệm vụ nghiên cứu, tổng kết toàn diện những thành tựu lớn, có ý nghĩa lịch sử trong tổ chức và hoạt động của Quốc hội dưới sự lãnh đạo của Đảng; góp phần tiếp tục đúc rút, phân tích sâu sắc hơn những bài học cốt lõi, xuyên suốt quá trình 80 năm xây dựng, đổi mới và phát triển; đề ra định hướng và những giải pháp cho Quốc hội khóa XVI và các khóa tiếp theo trong tiến trình xây dựng Nhà nước pháp quyền Xã hội chủ nghĩa Việt Nam đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045. Việc triển khai nghiên cứu đề tài là nhiệm vụ chính trị quan trọng của các cơ quan của Quốc hội, các cơ quan thuộc Ủy ban Thường vụ Quốc hội, Văn phòng Quốc hội và các thành viên Ban Chủ nhiệm Đề tài.

Đại biểu dự hội thảo

Hội thảo “Quốc hội Việt Nam – 80 năm đổi mới và phát triển về hoạt động giám sát” là hội thảo thứ ba trong chuỗi 06 hội thảo thuộc kế hoạch triển khai nghiên cứu Đề tài, là diễn đàn để các chuyên gia, nhà khoa học thảo luận về những đổi mới và phát triển về hoạt động giám sát của Quốc hội qua gần 15 nhiệm kỳ; làm rõ những hạn chế, bất cập, bài học kinh nghiệm đặt ra; làm rõ yêu cầu và những giải pháp tiếp tục đổi mới về hoạt động giám sát của Quốc hội đáp ứng yêu cầu xây dựng, hoàn thiện Nhà nước pháp quyền XHCN giai đoạn đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045.

Tại hội thảo, các chuyên gia, nhà khoa học, các đại biểu đã nghe trình bày các tham luận và tập trung trao đổi, thảo luận về những vấn đề lý luận, tư tưởng Hồ Chí Minh, quan điểm của Đảng về hoạt động giám sát của Quốc hội; những thành tựu, hạn chế và bài học kinh nghiệm về đổi mới, phát triển về nội dung, phương thức, chương trình giám sát của Quốc hội qua các nhiệm kỳ, hoạt động lấy phiếu, bỏ phiếu tín nhiệm, hoạt động chất vấn của Quốc hội, Ủy ban Thường vụ Quốc hội, giám sát chuyên đề của Quốc hội, Ủy ban Thường vụ Quốc hội, Hội đồng Dân tộc và các Ủy ban của Quốc hội; dấu ấn hoạt động giám sát trong nửa đầu nhiệm kỳ Quốc hội khóa XV. Đề xuất phương hướng đổi mới, nâng cao chất lượng, hiệu quả hoạt động giám sát của Quốc hội đáp ứng yêu cầu xây dựng, hoàn thiện Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam trong giai đoạn mới.

Các đại biểu ghi nhận những kết quả trong hoạt động giám sát của Quốc hội trong thời gian qua từ giám sát chuyên đề, chất vấn, giám sát văn bản quy phạm pháp luật, giám sát việc thực hiện các kiến nghị của cử tri, giám sát của Hội đồng Dân tộc và các Ủy ban của Quốc hội, …Theo đó quy định của pháp luật về hoạt động giám sát ngày càng được hoàn thiện; việc lựa chọn các nội dung giám sát chuyên đề, nhóm vấn đề chất vấn bám sát thực tiễn, đúng và trúng những vấn đề nóng nổi lên trong đời sống, được cử tri, Nhân dân quan tâm...Bên cạnh đó, các đại biểu cũng chỉ ra một số tồn tại, hạn chế trong hoạt động giám sát của Quốc hội. Các đại biểu cho rằng, trên cơ sở nghiên cứu lý luận và thực tiễn, Đề tài cần thẳng vào những vấn đề thực tế để có kiến nghị phù hợp cho thời kì mới.

Các đại biểu nhất trí với sự cần thiết sửa đổi Luật Hoạt động giám sát của Quốc hội và Hội đồng nhân dân nhằm khắc phục những tồn tại, hạn chế, vướng mắc, đáp ứng nhu cầu thực tiễn của tình hình mới, xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa.

Có ý kiến cho rằng, nói về chức năng giám sát của Quốc hội đang đi đúng hướng nhưng phải có tầm nhìn rộng hơn những vấn đề giám sát của Quốc hội từ lý luận thực tiễn, nhiệm vụ trong giai đoạn mới. Đặt giám sát của Quốc hội trong kiểm soát quyền lực nhà nước cả về nhận thức chính trị và thực tiễn đang triển khai hiệu quả. Nhấn mạnh rằng, kiểm soát quyền lực phòng chống tham nhũng không thể thiếu vai trò của Quốc hội.

Đồng thời, cần đặt giám sát tối cao của Quốc hội với kiểm soát quyền lực nhà nước, đặt giám sát của Quốc hội trong mối quan hệ với giám sát khác như giám sát, phản biện xã hội của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và các tổ chức thành viên và giám sát của Nhân dân. Nhiều đại biểu cho rằng trong các nhóm giải pháp nâng cao hiệu lực, hiệu quả giám sát cần tập trung vào các nhóm đột phá về giám sát văn bản quy phạm pháp luật, đột pháp trong giám sát công tác cán bộ và đột phá về giám sát ngân sách.

Phó Trưởng đoàn chuyên trách Đoàn ĐBQH thành phố Hà Nội Phạm Thị Thanh Mai phát biểu tại hội thảo

Tham dự hội thảo, Phó Trưởng đoàn chuyên trách Đoàn ĐBQH thành phố Hà Nội Phạm Thị Thanh Mai đã phát biểu tham luận với nội dung “Những đổi mới, phát triển về hoạt động giám sát chuyên đề của Đoàn đại biểu Quốc hội và đại biểu Quốc hội về thi hành pháp luật ở địa phương qua các nhiệm kỳ: thành tựu, hạn chế và bài học kinh nghiệm”. 

Trong đó, đối với hoạt động giám sát của Đoàn đại biểu Quốc hội, đồng chí Phạm Thị Thanh Mai cho biết, từ khoá XIV đến nay, Đoàn ĐBQH Thành phố đã tổ chức thành công 21 Đoàn giám sát, khảo sát và gửi báo cáo, chuyển kiến nghị tới các cơ quan có thẩm quyền giải quyết theo đúng quy định. Tổ chức phối hợp với các Đoàn giám sát, khảo sát theo Nghị quyết của Quốc hội, Ủy ban Thường vụ Quốc hội, của các cơ quan của Quốc hội, cơ quan thuộc Ủy ban Thường vụ Quốc hội khi về giám sát chuyên đề tại địa phương.

Đoàn ĐBQH thành phố Hà Nội luôn quan tâm, phối hợp chặt chẽ các cơ quan của Quốc hội, cơ quan thuộc Ủy ban Thường vụ Quốc hội khi về làm việc tại địa phương, đã phân công ĐBQH tham gia 49 Đoàn giám sát, khảo sát của Ủy ban Thường vụ Quốc hội, Hội đồng Dân tộc và các Ủy ban của Quốc hội về làm việc tại Thành phố; các Đoàn giám sát của HĐND, Thường trực HĐND Thành phố. 

Trong hoạt động giám sát chuyên đề về việc giải quyết khiếu nại, tố cáo, kiến nghị của công dân tại địa phương, nhiệm kỳ khoá XIV và từ đầu nhiệm kỳ khoá XV đến nay Đoàn ĐBQH, ĐBQH Thành phố tiếp nhận tổng số đơn: 10.039 đơn. Đã nghiên cứu chuyển đến cơ quan thẩm quyền giải quyết: 3.466 đơn; Lưu: 5.687 đơn; Hướng dẫn: 784 đơn; Đôn đốc: 102 đơn.

Trong khóa XIV, Đoàn đã tổ chức 01 Đoàn giám sát chuyên đề về việc thực hiện tiếp công dân và giải quyết đơn thư, khiếu nại, tố cáo của công dân. Từ đầu khóa XV đến nay, Đoàn ĐBQH thành phố Hà Nội đã tổ chức 01 Đoàn giám sát chuyên đề việc giải quyết kiến nghị cử tri và một số vụ việc khiếu nại, tố cáo của công dân trên địa bàn thành phố Hà Nội.

Đối với hoạt động giám sát của đại biểu Quốc hội, đồng chí Phạm Thị Thanh Mai cho biết, các đồng chí Lãnh đạo Đoàn ĐBQH thành phố Hà Nội qua các nhiệm kỳ, nhất là từ Khóa XIII, XIV và XV, đều nghiêm túc thực hiện bố trí thời gian trực tiếp tiếp công dân và chỉ đạo giải quyết nhiều vấn đề nổi cộm, bức xúc của cử tri. Đây cũng là một hình thức giám sát chuyên đề hiệu quả tại địa phương trong thời gian qua. 

Việc xử lý các đơn khiếu nại, tố cáo của công dân gửi đến ĐBQH được thực hiện đúng quy định của Luật Khiếu nại, Luật Tố cáo, Luật Tiếp công dân, Nghị quyết 759/2014/UBTVQH13 ngày 15/5/2014 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội và các văn bản hướng dẫn hiện hành. Nhiệm kỳ khoá XIV và từ đầu nhiệm kỳ khoá XV đến nay các vị ĐBQH thành phố Hà Nội đã tiếp 3.146 lượt công dân, tiếp nhận và xử lý 4.618 đơn, thư, kiến nghị.

Từ những kết quả hoạt động giám sát qua các nhiệm kỳ, Đoàn ĐBQH thành phố Hà Nội rút ra một số bài học kinh nghiệm. Trước hết, mọi hoạt động của Đoàn ĐBQH phải bám sát sự lãnh đạo, đường lối đổi mới toàn diện của Đảng, Nhà nước, vào chương trình, kế hoạch công tác của Quốc hội, Ủy ban Thường vụ Quốc hội và các cơ quan của Quốc hội để thực hiện có hiệu quả chức năng, nhiệm vụ của mình theo quy định của Hiến pháp và pháp luật, gắn với những trọng tâm chỉ đạo phát triển KT-XH, quốc phòng, an ninh của địa phương. 

Thứ hai, cần nhận thức đúng đắn vị trí, vai trò, tầm quan trọng hoạt động giám sát là trách nhiệm, yêu cầu cấp bách không những đối với ĐBQH, Đoàn ĐBQH mà còn là trách nhiệm của các cơ quan nhà nước, các tổ chức, cá nhân và toàn xã hội. Quan tâm, củng cố, kiện toàn bộ máy Văn phòng giúp việc có đủ số lượng, chất lượng, năng lực để làm tốt chức năng tham mưu, giúp việc cho đại biểu Quốc hội và Đoàn đại biểu Quốc hội.

Đồng thời, không ngừng cải tiến phương thức, nội dung tổ chức hoạt động giám sát. Xây dựng Kế hoạch giám sát khoa học; lựa chọn nội dung giám sát đúng và trúng vấn đề đang nổi cộm, cử tri quan tâm, có nhiều kiến nghị khó khăn, vướng mắc, bất cập để đưa ra giải pháp tháo gỡ có hiệu quả; tăng cường sự gắn bó mật thiết với cử tri, đa dạng hóa các hình thức tiếp xúc cử tri để tiếp nhận, phản ánh kiến nghị của cử tri, tạo điều kiện để cử tri theo dõi, giám sát việc thực hiện những kiến nghị giám sát của các cơ quan có thẩm quyền. Thường xuyên giữ mối liên hệ với các cơ quan của Quốc hội, Văn phòng Quốc hội; Sự phối hợp tốt giữa Đoàn ĐBQH với chính quyền, MTTQ, các ban ngành đoàn thể ở địa phương là yêu cầu quan trọng để Đoàn ĐBQH vừa thực hiện tốt nhiệm vụ của mình./.

Lượt xem: 288