Vấn đề môi trường, trong đó ô nhiễm môi trường do sản xuất công nghiệp đang là vấn đề bức xúc ở Thủ đô. Kỳ họp thứ 18 HĐND TP khóa XIII đã có Nghị quyết số 03 về: Nhiệm vụ và các giải pháp xử lý ô nhiễm môi trường bức xúc trên địa bàn thành phố Hà Nội đến 2010 và trong kế hoạch kinh tế-xã hội hàng năm của TP đều có chỉ tiêu về tỷ lệ các khu, cụm công nghiệp có trạm xử lý nước thải tập trung. Thực hiện chương trình công tác, Ban Kinh tế và Ngân sách đã tổ chức giám sát việc đầu tư hệ thống xử lý nước thải tập trung tại các cụm công nghiệp...

Vấn đề môi trường, trong đó có việc ô nhiễm môi trường do sản xuất công nghiệp đang là vấn đề bức xúc ở Thủ đô. Kỳ họp thứ 18 HĐND Thành phố khóa XIII đã có Nghị quyết số 03/2009/NQ-HĐND ngày 17/7/2009 về: Nhiệm vụ và các giải pháp xử lý ô nhiễm môi trường bức xúc trên địa bàn thành phố Hà Nội đến 2010 và trong kế hoạch kinh tế-xã hội hàng năm của Thành phố đều có chỉ tiêu về tỷ lệ các khu, cụm công nghiệp có trạm xử lý nước thải tập trung.

Thực hiện chương trình công tác năm 2014, Ban Kinh tế và Ngân sách HĐND Thành phố tổ chức giám sát việc đầu tư hệ thống xử lý nước thải tập trung tại các cụm công nghiệp; hạng mục xử lý chất thải tại các khu giết mổ gia súc, gia cầm tập trung trên địa bàn Thành phố.

Theo báo cáo của Sở Công thương, đến tháng 3/2014, toàn thành phố đã và đang triển khai xây dựng 107 cụm công nghiệp tại 21 quận, huyện, thị xã với tổng diện tích 3.192,9ha, trong đó: có 42 cụm với diện tích 759,2ha đã lấp đầy diện tích quy hoạch, hoạt động ổn định; 41 cụm với diện tích 1.041,9ha đang đầu tư xây dựng hạ tầng kỹ thuật và thu hút các dự án thứ phát; 24 cụm với diện tích 1.391,8ha đang chuẩn bị đầu tư xây dựng. Trong tổng số 107 cụm công nghiệp đã và đang triển khai xây dựng thì chỉ có 59 cụm có quy hoạch hệ thống xử lý nước thải tập trung và hiện nay mới có 7 cụm công nghiệp đã xây dựng hệ thống xử lý nước thải tập trung, đang hoạt động. Còn lại, các cơ sở sản xuất công nghiệp tại các cụm công nghiệp đang xả nước thải trực tiếp ra môi trường chưa qua xử lý hoặc mới xử lý sơ bộ.

Xử lý nước thải tại các cụm công nghiệp vẫn còn là bài toán nan giải (ảnh minh họa)

Ngày 02/12/2013, UBND Thành phố đã ban hành Quyết định số 7209/QĐ-UBND phê duyệt đề án đầu tư xây dựng hệ thống xử lý nước thải tập trung tại các cụm công nghiệp trên địa bàn Thành phố giai đoạn 2014-2015, theo đó sẽ đầu tư xây dựng, vận hành hệ thống xử lý nước thải tập trung tại 16 cụm công nghiệp đã đi vào hoạt động ổn định, trong đó năm 2014 là 7 cụm, năm 2015 là 9 cụm. Chính sách hỗ trợ nêu trong đề án: Ngân sách Thành phố hỗ trợ kinh phí đầu tư xây dựng các hạng mục hệ thống thu gom, bể chứa, lắng, lọc, nhà vận hành và hàng rào bảo vệ trạm xử lý nước thải; chủ đầu tư cụm công nghiệp thực hiện đầu tư: thiết bị, công nghệ, nguyên liệu đảm bảo vận hành thường xuyên hệ thống xử lý nước thải tập trung đạt tiêu chuẩn.

Song đến tháng 6/2014 vẫn chưa có dự án nào trong 16 dự án thuộc đề án phê duyệt được dự án đầu tư và việc triển khai cũng đang rất khó khăn, lúng túng, nhất là đối với các chủ đầu tư không phải là doanh nghiệp kinh doanh hạ tầng cụm công nghiệp mà do UBND các huyện làm chủ đầu tư.

Đối với các trạm xử lý nước thải đã xây dựng mà UBND huyện làm chủ đầu tư thì hoạt động cũng rất khó khăn. Cụ thể: Trạm xử lý nước thải tại cụm công nghiệp Ngọc Hồi, huyện Thanh Trì đã hoàn thành đưa vào sử dụng từ năm 2008, qua gần 7 năm hoạt động vẫn chưa xây dựng được đơn giá xử lý nước thải để thu của các doanh nghiệp (mặc dù các đơn vị xả thải sẵn sang nộp phí dịch vụ), đơn vị quản lý vận hành trạm xử lý phải vay tiền để duy trì hoạt động của trạm, song đang rất khó khăn về kinh phí sửa chữa, thay thế thiết bị.

Như vậy có thể thấy, ô nhiễm môi trường do nước thải tại các cụm công nghiệp không được xử lý trên địa bàn Thành phố đang gây nhiều bức xúc trong nhân dân, nhất là nhân dân gần các cụm công nghiệp, song chậm được khắc phục, giải quyết. So với yêu cầu, chỉ tiêu HĐND đặt ra, việc xây dựng và vận hành các trạm xử lý nước thải tập trung tại các cụm công nghiệp còn quá nhiều bất cập: có tới gần 50% số cụm công nghiệp không có quy hoạch trạm xử lý nước thải tập trung, trong số cụm có quy hoạch thì mới xây dựng được 7/59 cụm ( xấp xỉ 12% so với số có quy hoạch) và tiến trình thúc đẩy việc xây dựng rất chậm và còn nhiều khó khăn, vướng mắc. Việc triển khai các nhiệm vụ, giải pháp đối với xử lý nước thải công nghiệp đã nêu tại Nghị quyết số 03/2009/NQ-HĐND của HĐND Thành phố chưa đầy đủ và thiếu quyết liệt. Cụ thể, Nghị quyết số 03 quy định nhiệm vụ, phương pháp về xử lý nước thải công nghiệp là: “Tăng cường kiểm tra, xử lý và yêu cầu các cơ sở thực hiện đúng Luật Bảo vệ môi trường. Quy định rõ thời hạn các cơ sở sản xuất đang hoạt động không được xả nước thải chưa qua xử lý ra môi trường. Trường hợp không thực hiện sẽ xử phạt nặng theo qui định. Đối với khu công nghiệp bắt đầu xây dựng, yêu cầu phải xây dựng và vận hành trạm xử lý nước thải ngay khi bắt đầu hoạt động. Giao UBND Thành phố công khai danh sách các khu, cụm công nghiệp chưa có hệ thống xử lý nước thải tập trung và thời hạn phải hoàn thành việc xây dựng để nhân dân cùng giám sát. Định kỳ kiểm tra tiến độ xây dựng các khu xử lý nước thải tập trung của các khu, cụm công nghiệp và thường xuyên đôn đốc, nhắc nhở để đảm bảo thực hiện đúng cam kết. Kiên quyết xử lý người đứng đầu hoặc đóng cửa các doanh nghiệp cố tình vi phạm pháp luật, gây ô nhiễm nghiêm trọng cho môi trường…

Bên cạnh đó, công tác hướng dẫn, thanh tra, kiểm tra của các cấp chính quyền và các ngành chức năng đối với hoạt động xử lý nước thải và xả thải của các cơ sở sản xuất trong các cụm công nghiệp và xả thải của cả cụm công nghiệp ra môi trường chưa được quan tâm đúng mức, thiếu các biện pháp xử lý kiên quyết. Mặc dù UBND Thành phố đã xây dựng đề án đầu tư các trạm xử lý nước thải tập trung tại các cụm công nghiệp đang hoạt động cho giai đoạn 2014-2015, song nội dung đề án còn phiến diện, mới chỉ quan tâm đến việc đầu tư 16 hệ thống xử lý nước thải tập trung tại 16 cụm công nghiệp đang hoạt động mà chưa quan tâm đến mô hình, cơ chế quản lý vận hành của hệ thống xử lý này sau đầu tư; chưa quan tâm các biện pháp đồng bộ trong giải quyết những khó khăn, bất cập trong xử lý nước thải công nghiệp tại các cụm công nghiệp. Ngoài ra một số cơ chế hỗ trợ ngân sách nêu trong đề án chưa được thông qua HĐND Thành phố cũng là chưa phù hợp với quy định.

Kết thúc giám sát, Ban Kinh tế và Ngân sách kiến nghị UBND Thành phố chỉ đạo rà soát các cụm công nghiệp, cụm tiểu thủ công nghiệp, làng nghề, điểm công nghiệp để thành lập các cụm công nghiệp theo quy định phù hợp với quy hoạch sau khi mở rộng địa giới Thủ đô. Trên cơ sở các cụm công nghiệp được tiếp tục đầu tư, hoạt động cần phân loại để bổ sung quy hoạch đất cho xây dựng các trạm xử lý nước thải tập trung. Đối với những cụm không thể đầu tư trạm xử lý nước thải tập trung hoặc đầu tư trạm xử lý nước thải tập trung không phù hợp thì yêu cầu các cơ sở sản xuất bổ sung xây dựng trạm xử lý cục bộ trước khi xả thải ra môi trường. Đối với các cụm đã có quy hoạch và cụm mới được bổ sung quy hoạch xây dựng các trạm xử lý nước thải tập trung  thì tập trung chỉ đạo đẩy nhanh việc xây dựng và đưa vào vận hành các trạm xử lý theo nguyên tắc sau:

+ Đối với các cụm công nghiệp do doanh nghiệp kinh doanh hạ tầng cụm công nghiệp làm chủ đầu tư thì kiên quyết yêu cầu các doanh nghiệp đầu tư ngay trạm xử lý nước thải tập trung, có lộ trình, tiến độ cụ thể.

+ Đối với các cụm công nghiệp trước đây do UBND huyện, xã làm chủ đầu tư nên ưu tiên kêu gọi các doanh nghiệp đầu tư và cung ứng dịch vụ xử lý nước thải; trường hợp không thể kêu gọi được các doanh nghiệp vào đầu tư thì mới giao cho Trung tâm phát triển cụm công nghiệp của quận, huyện làm chủ đầu tư xây dựng.

UBND TP cũng cần chỉ đạo rà soát các chính sách hỗ trợ và đề án đầu tư xây dựng các trạm xử lý nước thải tập trung tại các cụm công nghiệp đảm bảo việc ban hành đúng quy định, đúng thẩm quyền và khả thi trong tổ chức thực hiện. Trong đó quan tâm đầy đủ mô hình và cơ chế quản lý, vận hành và thu phí dịch vụ sau đầu tư để kêu gọi doanh nghiệp đầu tư. Chỉ đạo rà soát các quy định của Thành phố trong công tác quản lý, phát triển các cụm công nghiệp nói chung và việc đầu tư, vận hành hệ thống xử lý nước thải tập trung tại các cụm công nghiệp nói riêng, đảm bảo đúng quy định của Chính phủ, phù hợp với thực tiễn, tháo gỡ những vướng mắc, giải quyết những khó khăn phát sinh. Trước mắt cần tháo gỡ ngay những vướng mắc tại các cụm công nghiệp đã có hệ thống xử lý nước thải tập trung, cụ thể như tại cụm công nghiệp Ngọc Hồi, huyện Thanh Trì.

Đối với Sở Công thương: Chủ trì, phối hợp với các quận, huyện, thị xã rà soát các cụm, điểm công nghiệp để tham mưu cho UBND Thành phố quyết định thành lập các cụm công nghiệp theo quy định. Rà soát quy hoạch các cụm công nghiệp để đảm bảo bố trí đất cho xây dựng hệ thống xử lý nước thải tập trung. Tích cực tham mưu cho Thành phố có biện pháp để đẩy nhanh lộ trình thực hiện chỉ tiêu 100% các cụm công nghiệp có hệ thống xử lý nước thải tập trung vận hành hiệu quả. Chủ trì, phối hợp với các sở, ngành thành phố và các quận, huyện, thị xã rà soát, tham mưu cho Thành phố điều chỉnh các quy định, chính sách phát triển cụm công nghiệp nói chung; xây dựng hệ thống xử lý nước thải tập trung nói riêng, đảm bảo đúng quy định, phù hợp thực tiễn, có tính khả thi. Trước mắt tập trung tháo gỡ những vướng mắc trong đầu tư, vận hành hệ thống xử lý nước thải tập trung tại các cụm công nghiệp đã có hệ thống xử lý nước thải tập trung và cụ thể là cụm công nghiệp Ngọc Hồi, huyện Thanh Trì. Khẩn trương hướng dẫn các Trung tâm phát triển cụm công nghiệp cấp huyện để thực hiện tốt chức năng, nhiệm vụ của đơn vị đầu tư, kinh doanh hạ tầng cụm công nghiệp, đảm bảo đúng quy định, khắc phục, tháo gỡ những khó khăn, vướng mắc đang tồn tại từ trước đến nay.

Đối với UBND các quận, huyện, thị xã: Tăng cường công tác quản lý nhà nước đối với các cụm công nghiệp nói chung và quản lý ô nhiễm nước công nghiệp nói riêng tại các cụm công nghiệp. Phối hợp với Sở Công thương rà soát, đề xuất thành lập các cụm công nghiệp theo quy định; rà soát, đề xuất bổ sung quy hoạch đất cho hệ thống xử lý nước thải tập trung tại các cụm công nghiệp. Đôn đốc các chủ đầu tư cụm công nghiệp xây dựng hệ thống xử lý nước thải tập trung. Hướng dẫn, tạo điều kiện để Trung tâm phát triển cụm công nghiệp mới được thành lập tiếp cận công việc sớm và thực hiện tốt chức năng, nhiệm vụ được giao, nhất là chức năng đầu tư, kinh doanh hạ tầng cụm công nghiệp. 

Toàn văn báo cáo kết quả giám sát xem tại đây:

ĐOÀN VIỆT CƯỜNG

Lượt xem: 472