HĐND các cấp họp thường lệ mỗi năm hai kỳ theo quy định của Luật. Tại kỳ họp, HĐND sẽ thảo luận và ra nghị quyết về các vấn đề thuộc nhiệm vụ, quyền hạn của mình. Ngoài kỳ họp thường lệ, HĐND tổ chức các kỳ họp chuyên đề hoặc bất thường theo yêu cầu công việc. Việc nâng cao chất lượng kỳ họp HĐND có ý nghĩa hết sức quan trọng góp phần nâng cao năng lực, hiệu lực, hiệu quả hoạt động của HĐND. Từ thực tiễn hoạt động, để nâng cao chất lượng kỳ họp HĐND cần thực hiện tốt một số nội dung như sau:

HĐND các cấp họp thường lệ mỗi năm hai kỳ theo quy định của Luật. Tại kỳ họp, HĐND sẽ thảo luận và ra nghị quyết về các vấn đề thuộc nhiệm vụ, quyền hạn của mình. Ngoài kỳ họp thường lệ,HĐND tổ chức các kỳ họp chuyên đề hoặc bất thường theo yêu cầu công việc. Việc nâng cao chất lượng kỳ họp HĐND có ý nghĩa hết sức quan trọng góp phần nâng cao năng lực, hiệu lực, hiệu quả hoạt động của HĐND. Từ thực tiễn hoạt động, để nâng cao chất lượng kỳ họp HĐND cần thực hiện tốt một số nội dung như sau:

1.     Công tác chuẩn bị kỳ họp:

         1.1. Xác định nội dung, thời gian tổ chức hội nghị:

Xác định những nội dung dự kiến trình ra kỳ họp là bước đầu tiên, quan trọng nhất của việc chuẩn bị tổ chức một kỳ họp HĐND. Việc xác định nội dung, chương trình của kỳ họp là nhiệm vụ của Thường trực HĐND. Trên cơ sở chương trình xây dựng nghị quyết, những yêu cầu thực tế, bức thiết của địa phương. Ngoài ra, cũng cần linh hoạt đưa vào nội dung kỳ họp những quy định pháp luật mới của Trung ương giao HĐND cấp tỉnh phải quy định cụ thể (như Luật Thủ đô 2013, quy định có hiệu lực 1/7/2013, kỳ họp giữa năm 2013, các nội dung liên quan đến cụ thể hóa Luật Thủ đô được đưa vào chương trình kỳ họp kịp thời, cụ thể hóa Luật đảm bảo đúng thời gian có hiệu lực thi hành).

Chậm nhất trước khai mạc kỳ họp 60 ngày, Thường trực HĐND Thành phố chủ động tổ chức Hội nghị liên tịch với UBND và UB MTTQ để thống nhất sơ bộ và thông báo về nội dung, thời gian kỳ họp HĐND. Trên cơ sở hội nghị liên tịch, Thường trực HĐND Thành phố chỉ đạo chuẩn bị nội dung; các Ban HĐND chủ động phối hợp với các cấp, ngành chuẩn bị những nội dung theo lĩnh vực được phân công để trình kỳ họp.

Với cách làm trên, việc xây dựng chương trình kỳ họp đảm bảo thực hiện đúng nội dung chương trình xây dựng nghị quyết, tình hình thực tiễn tại địa phương và giải quyết linh hoạt những vấn đề cấp thiết HĐND phải quyết nghị. Khi thực hiện không quá máy móc, song vẫn phải bám sát, thực hiện tốt nội dung về nghị quyết chương trình xây dựng nghị quyết.

        1.2. Công tác chuẩn bị, tài liệu trình kỳ họp:

-  Những nhiệm vụ của Thường trực HĐND Thành phố chủ trì:

+ Ngay sau Hội nghị liên tịch giữa Thường trực HĐND, UBND, UBMTTQ Thành phố, Thường trực HĐND Thành phố có văn bản phân công cụ thể cho các Ban HĐND, Văn phòng Đoàn ĐBQH&HĐND Thành phố trong phối hợp chuẩn bị kỳ họp và thẩm tra các nội dung kỳ họp theo quy định của luật. Trên cơ sở phân công của Thường trực, các Ban, Văn phòng Đoàn ĐBQH&HĐND trực tiếp phối hợp với các cơ quan được phân công dự thảo nội dung để theo dõi nắm tình hình và đôn đốc.

+ Xây dựng chương trình kỳ họp, chương trình điều hành của chủ tọa, tạo điều kiện để từng cá nhân chủ tọa kỳ họp sớm nắm bắt nội dung, có thời gian chủ động nghiên cứu sâu các nội dung sẽ điều hành.

+ Chỉ đạo, phân công các Ban và Văn phòng Đoàn ĐBQH&HĐND Thành phố chuẩn bị các tài liệu thuộc chức năng của mình như báo cáo tình hình hoạt động giữa năm hoặc cuối năm, tờ trình và dự thảo nghị quyết về chương trình giám sát, chương trình xây dựng nghị quyết năm sau (nếu là tại kỳ họp cuối năm) và một số dự thảo nghị quyết như nghị quyết về chất vấn và trả lời chất vấn, nghị quyết về nhân sự (nếu có). Văn phòng Đoàn ĐBQH&HĐND lên danh mục các tài liệu, báo cáo, đề án, dự thảo nghị quyết…trình ra kỳ họp, trong đó ghi rõ tên mỗi loại tài liệu, tên cơ quan soạn thảo, thời gian hoàn thành, Ban nào chịu trách nhiệm đôn đốc, tên chuyên viên được phân công phối hợp…

+ Có kế hoạch và công văn hướng dẫn các Tổ đại biểu phối hợp với UB MTTQ và Thường trực HĐND các quận, huyện tổ chức cho đại biểu HĐND tiếp xúc với cử tri tại đơn vị bầu cử. Thường trực HĐND Thành phố nhấn mạnh việc nâng cao chất lượng TXCT, đổi mới phương pháp TXCT để lắng nghe được nhiều ý kiến, kiến nghị của nhân dân. Đây cũng là một kênh thông tin quan trọng, cơ sở cho đại biểu HĐND Thành phố thảo luận, quyết nghị những vấn đề thực tiễn địa phương đặt ra, đảm bảo nghị quyết khi ban hành đảm bảo tính khả thi.

+ Trước khai mạc kỳ họp 7 đến 10 ngày, Thường trực HĐND và UBND tổ chức họp với UBND Thành phố để rà soát lại toàn bộ công việc chuẩn bị cho kỳ họp, thông tin đầy đủ những vấn đề còn chưa rõ qua thẩm tra của các ban, quyết định việc trình hay không trình (nếu chưa được chuẩn bị kỹ lưỡng) nội dung ra kỳ họp và bàn bạc hướng xử lý những vấn đề có thể phát sinh trong thảo luận tại kỳ họp HĐND. Việc tổ chức họp với UBND Thành phố rà soát trước kỳ họp đã được Thường trực HĐND Thành phố tổ chức thành nề nếp từ nhiều kỳ họp và đây là một kinh nghiệm tốt, góp phần thành công của kỳ họp.

+ Chỉ đạo, tổng hợp chất vấn của các ban, tổ đại biểu, đại biểu HĐND Thành phố chuyển UBND chuẩn bị nội dung trả lời.

-  Những nhiệm vụ của UBND và các cơ quan tư pháp chủ trì:

      + Căn cứ quy định của pháp luật, UBND đôn đốc các cơ quan soạn thảo trình tập thể UBND, trình các ban HĐND thẩm tra đảm bảo theo đúng thời gian quy định của Luật. Chỉ đạo cơ quan tư pháp cùng cấp thẩm định các nội dung trình tập thể UBND. Tập thể UBND họp cho ý kiến về nội dung sẽ trình HĐND, UBND mời lãnh đạo chuyên trách các ban dự, cho ý kiến. Với cách làm này, các ban HĐND đã có thể vào cuộc ngay từ đầu, UBND cũng có cơ sở để tham vấn quan điểm của các ban HĐND.

         + Việc chuẩn bị các báo cáo, tờ trình, dự thảo nghị quyết của các cơ quan liên quan trong thực tiễn cần được UBND chỉ đạo rất ráo riết, quyết liệt để đảm bảo đúng yêu cầu tiến độ, chất lượng. Khi các ban của HĐND Thành phố tiến hành thẩm tra báo cáo, tờ trình, dự thảo nghị quyết trình kỳ họp, nếu thấy chất lượng không đảm bảo hoặc thời hạn chuyển tới quá gấp, các Ban không đủ thời gian cần thiết để thẩm tra có chất lượng thì các Ban HĐND báo cáo Thường trực HĐND Thành phố có ý kiến với UBND phê bình, nhắc nhở đơn vị được phân công chuẩn bị. Thực tiễn cho thấy vẫn còn xảy ra tình trạng UBND trình, chuyển các ban thẩm tra quá gấp dẫn đến khó khăn cho công tác thẩm tra của các ban và ảnh hưởng đến chất lượng thẩm tra.

-  Những nhiệm vụ của các ban HĐND chủ trì:

+ Tại Hà Nội, nhiều năm nay, các ban HĐND phối hợp chặt chẽ với các cơ quan chuyên môn UBND soạn thảo trình HĐND. Trên cơ sở phân công của Thường trực, các ban chủ động vào cuộc, phối hợp ngay từ đầu với các cơ quan chuyên môn được phân công chuẩn bị các nội dung kỳ họp, dự các cuộc họp do các ngành và UBND Thành phố để tham gia, góp ý kiến ngay từ khâu soạn thảo báo cáo, đề án, tờ trình và dự thảo nghị quyết trình HĐND.  Đối với những nội dung quan trọng,  phức tạp, nhạy cảm các ban chủ động khảo sát thực tế, tiếp xúc cử tri chuyên đề, xin ý kiến chuyên gia, phối hợp với UBMTTQ Thành phố tổ chức phản biện trước khi thẩm tra. Tổ chức để tập thể Ban nghe cơ quan chuẩn bị báo cáo trước và các thành viên ban góp ý để các cơ quan hoàn thiện báo cáo UBND trước khi ban thẩm tra. Đối với các nội dung không được tiếp thu, Ban tiếp tục có ý kiến khi thẩm tra và báo cáo HĐND (nếu UBND giải trình không thuyết phục). Trong báo cáo thẩm tra, các Ban đều thể hiện rõ quan điểm đối với UBND về nội dung đồng ý, nội dung đề nghị điều chỉnh, bổ sung, nội dung không đồng ý và lý do đề nghị điều chỉnh, bổ sung và lý do không đồng ý. Từ cách làm trên, báo cáo thẩm tra của các Ban được nâng cao, chất lượng, làm cơ sở quan trọng cho HĐND thảo luận và quyết nghị. Trong quá trình chuẩn bị có thể có những nội dung đã dự kiến trình ra kỳ họp nhưng qua giám sát, thẩm tra của các ban thấy công tác chuẩn bị của các cơ quan chuẩn bị chưa đủ, chưa chu đáo thì Thường trực có thể yêu cầu các cơ quan đó phải chuẩn bị lại hoặc hoãn chưa đưa ra kỳ họp.

      + Chuẩn bị nội dung chất vấn UBND và các cơ quan chức năng, nội dung chất vấn thường tập trung vào những vấn đề bức xúc, cử tri đang quan tâm.

2. Công tác điều hành của chủ tọa kỳ họp

Chất lượng kỳ họp phụ thuộc vào nhiều yếu tố, trong đó có Thường trực HĐND với vai trò là chủ tọa điều hành kỳ họp. Chủ tọa kỳ họp HĐND cần có bản lĩnh, trí tuệ, phải hiểu sâu, nắm chắc  nội dung các vấn đề đưa ra thảo luận, điều hành kỳ họp thực sự khoa học, đảm bảo phát huy dân chủ, có sự  thống nhất trong chủ tọa kỳ họp, trí tuệ tập thể, đồng thời có thể xử lý linh hoạt những ý kiến còn khác nhau, thậm chí trái chiều, hướng nghị trường tập trung vào trọng tâm của vấn đề, quyết định những chủ trương, định hướng lớn, phù hợp với điều kiện thực tế khách quan.

Để thực hiện tốt điều này, Thường trực HĐND thành phố Hà Nội đã chú trọng vào các nội dung sau:

2.1. Điều hành các phiên thảo luận và thông qua nghị quyết:

- Kỳ họp HĐND thành phố Hà Nội thường được tổ chức trong khoảng thời gian từ 4 đến 6 ngày. Việc xây dựng “kịch bản” điều hành chi tiết, khoa học, hợp lý sẽ tạo điều kiện thuận lợi cho chủ tọa kỳ họp điều hành các phiên họp, giúp các cơ quan liên quan chủ động chuẩn bị nội dung, hạn chế việc trình bày các báo cáo dài, dành nhiều thời gian để thảo luận hội trường sâu vào từng nội dung chuyên đề, chất vấn, trả lời chất vấn, đặc biệt là tái chất vấn và thảo luận thông qua Nghị quyết. Khi xây dựng chương trình cần xác định nội dung từng buổi được sắp xếp theo nhóm vấn đề. Quy định thời gian cụ thể trong từng ngày họp. Sớm phân công công tác điều hành từng buổi, từng nội dung phần việc cho các thành viên chủ tọa kỳ họp để chủ động nghiên cứu, tiếp cận nội dung, góp phần nâng cao chất lượng điều hành và ra quyết định tại phiên họp. Cách làm này tạo điều kiện cho từng thành viên chủ tọa kỳ họp có thời gian tiếp cận, nghiên cứu, chuẩn bị nội dung sâu sắc hơn và việc điều hành đúng trọng tâm, trọng điểm, giúp đại biểu thuận lợi thảo luận và quyết nghị.  

- Chủ động phân công hợp lý các cơ quan chuẩn bị những văn bản trình tại kỳ họp; chọn lọc những báo cáo, tờ trình cần ban hành Nghị quyết để trình bày trên Hội trường; nêu bật những vấn đề mới, những vấn đề cần thảo luận và đưa vào Nghị quyết của HĐND làm cơ sở cho UBND Thành phố triển khai thực hiện. Các báo cáo, tờ trình trình bày tại hội trường không quá 15 phút, báo cáo tóm tắt tình hình thực hiện nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội, quốc phòng - an ninh không quá 10 trang. Qua đó, HĐND dành nhiều thời gian để thảo luận, khắc phục được tình trạng mất quá nhiều thời gian nghe báo cáo, tờ trình của UBND.

- Để nâng cao chất lượng kỳ họp HĐND, Thường trực HĐND đã chỉ đạo các Tổ đại biểu khi nhận được tài liệu kỳ họp tiến hành tổ chức thảo luận Tổ. Thường trực HĐND Thành phố gửi đề cương gợi ý thảo luận để các Tổ đại biểu HĐND Thành phố tập trung nghiên cứu, đóng góp ý kiến sâu vào vấn đề trọng tâm, những nội dung chuyên đề mà HĐND Thành phố sẽ thảo luận, ra Nghị quyết. Đây là kinh nghiệm mà HĐND thành phố Hà Nội đã áp dụng và được đánh giá phù hợp với điều kiện thực tế hiện nay, vừa không làm tăng số ngày họp, vừa tạo điều kiện để đại biểu nghiên cứu, thảo luận thấu đáo, phát huy trí tuệ tập thể của đại biểu HĐND trong việc quyết định những vấn đề quan trọng của địa phương.

2.2. Điều hành phiên chất vấn:

 Hoạt động chất vấn góp phần quan trọng vào thành công của kỳ họp và luôn được cử tri quan tâm. Hoạt động chất vấn tại kỳ họp được tiến hành trong 01 ngày. Các câu hỏi chất vấn được tổng hợp từ đại biểu HĐND, các Ban HĐND gửi tới Thường trực HĐND và gửi trước ngày khai mạc kỳ họp tới UBND và các cơ quan chức năng để chuẩn bị trả lời. Nội dung chất vấn cần lựa chọn đúng trọng tâm, trọng điểm vấn đề đưa ra chất vấn; chú trọng các vấn đề đang nổi cộm, bức xúc của nhân dân. Thực hiện chất vấn đến cùng những nội dung mà người bị chất vấn trả lời chưa rõ ràng hoặc vòng vo, né tránh… Yêu cầu các cơ quan chức năng trực tiếp trả lời những vấn đề liên quan đến nội dung chất vấn. Chủ tọa kỳ họp điều hành một cách linh hoạt những nội dung chất vấn đã chọn, tạo điều kiện, khơi dậy, phát huy dân chủ để đại biểu thảo luận, tranh luận và chất vấn tại hội trường. Chủ tọa kỳ họp khi điều hành phiên chất vấn cần định hướng các đại biểu  HĐND khi nêu câu hỏi chất vấn phải đầu tư, nghiên cứu để nắm vững các quy định của pháp luật về lĩnh vực đó, nắm chắc tình hình và bản chất vấn đề mình chất vấn. Cùng với câu hỏi chất vấn đã nêu, cần cập nhật thông tin để có thể trực tiếp đối thoại, tái chất vấn làm rõ về bản chất vấn đề, trách nhiệm của các cơ quan liên quan và các biện pháp giải quyết khả thi.

3. Phát huy vai trò của các cơ quan truyền thông và sự vào cuộc của đại biểu HĐND Thành phố

- Phát huy vai trò của các cơ quan truyền thông trong tổ chức kỳ họp. Tại các kỳ họp HĐND thành phố Hà Nội, cùng với việc tuyên truyền kịp thời của các cơ quan báo chí Trung ương và Thành phố, Đài Phát thành và Truyền hình Hà Nội phát sóng trực tiếp buổi khai mạc và cả ngày phiên chất vấn để nhân dân, cử tri theo dõi, giám sát. Với cách làm này, HĐND Thành phố đã tạo được sự ủng hộ, đánh giá cao của nhân dân Thủ đô; cơ quan trả lời chất vấn có trách nhiệm hơn trong việc trả lời, thực hiện những điều đã hứa với cử tri, nhân dân Thủ đô. Nhờ đó phát huy được sức mạnh giám sát của nhân dân.

- Nâng cao năng lực, trách nhiệm đội ngũ đại biểu chuyên trách của các Ban HĐND. Trong quá trình xây dựng nội dung, chuẩn bị kỳ họp, sự tham gia chuyên sâu của các đại biểu chuyên trách góp phần vào thành công của kỳ họp.

- Phát huy tạo điều kiện thuận lợi và khuyến khích đại biểu HĐND Thành phố không chuyên trách tham gia tích cực hoạt động thẩm tra, chất vấn...

4. Hoàn thiện, thực hiện tốt một số nhiệm vụ sau kỳ họp:

- Theo quy định của Luật, Thường trực HĐND chỉ đạo việc ban hành nghị quyết đảm bảo quy định về thời gian, thời hiệu theo quy định của Luật ban hành văn bản quy phạm pháp luật; tiếp xúc cử tri sau kỳ họp; triển khai nghị quyết. Để chủ động, đảm bảo theo quy định của luật, Thường trực HĐND Thành phố Hà Nội giao các ban hoàn thiện nghị quyết theo nội dung được phân công thẩm tra, đề nghị Thường trực UBND có ý kiến thống nhất trước khi chủ tịch HĐND ký chứng thực. Với cách làm này, nghị quyết HĐND được ban hành sớm, đúng quy định pháp luật, thuận tiện cho cơ quan triển khai thực hiện nghị quyết.

- Tổ chức để đại biểu HĐND Thành phố tiếp xúc cử tri báo cáo kết quả kỳ họp, tuyên truyền những nội dung cơ bản các nghị quyết đã ban hành tại kỳ họp, lắng nghe cử tri góp ý vào nội dung, chương trình, cách thức điều hành của chủ tọa và khâu tổ chức tại kỳ họp.

- Đăng tải nghị quyết kỳ họp HĐND trên các phương tiện thông tin của Thành phố: Đài Phát thanh Truyền hình Hà Nội, Báo Kinh tế Đô thị, Trang thông tin điện tử, Cổng giao tiếp điện tử Hà Nội để nhân dân biết, tạo sự đồng thuận trong nhân dân.

- Tiếp tục phối hợp UBND, UBMTTQ để theo dõi, triển khai thực hiện nghị quyết.

Minh Tuân   

Lượt xem: 760