Chất vấn là quyền của Đại biểu HĐND được quy định trong Luật Tổ chức chính quyền địa phương. Nó là hình thức giám sát trực tiếp được thực hiện tại kỳ họp của HĐND. Chất vấn và trả lời chất vấn là hoạt động được cử tri và nhân dân các địa phương hết sức quan tâm, theo dõi và kỳ vọng. Qua đó, đánh giá vai trò của HĐND và trách nhiệm của đại biểu HĐND...

Trước hết, phải khẳng định: Chất vấn là quyền của Đại biểu HĐND được quy định trong Luật Tổ chức chính quyền địa phương. Nó là hình thức giám sát trực tiếp được thực hiện tại kỳ họp của HĐND. Chất vấn và trả lời chất vấn là hoạt động được cử tri và nhân dân các địa phương hết sức quan tâm, theo dõi và kỳ vọng. Qua đó, đánh giá vai trò của HĐND và trách nhiệm của đại biểu HĐND.

Đối tượng chất vấn là UBND, các cơ quan chuyên môn của UBND, các tổ chức, cá nhân có liên quan. Nội dung chất vấn được hình thành từ những vấn đề thực tiễn trong hoạt động KT-XH và hoạt động của Đại biểu HĐND, qua tiếp xúc cử tri, khảo sát, giám sát; tập trung vào những vấn đề tồn tại, hạn chế, khó khăn, vướng mắc trong quản lý, điều hành của Chính quyền các cấp.

Phó Chủ tịch Nguyễn Ngọc Tuấn phát biểu tham luận tại Hội nghị Thường trực HĐND các tỉnh, TP vùng Đồng bằng Sông Hồng và Duyên hải Bắc bộ

Hà Nội là Thủ đô, là trung tâm chính trị, văn hóa, kinh tế lớn của cả nước. Phạm vị, khối lượng công việc rộng, nhiều vấn đề có tính chất phức tạp, nhạy cảm nảy sinh. Trong đó, có những việc không những cử tri Thủ đô và cử tri của cả nước quan tâm. Điều đó đặt ra nhiệm vụ cho HĐND Thành phố không ngừng nâng cao chất lượng, đổi mới trong hoạt động, đặc biệt là trong hoạt động chất vấn và trả lời chất vấn.

Cụ thể, về thời gian chất vấn, HĐND Thành phố dành 1 ngày cho chất vấn và trả lời chất vấn. Trong các phiên chất vấn tại kỳ họp HĐND Thành phố: Chủ tịch, các Phó Chủ tịch UBND và các thành viên UBND là Thủ trưởng các sở, ban, ngành Thành phố đều được Thường trực HĐND yêu cầu triệu tập và sẵn sàng trả lời các câu hỏi chất vấn, tái chất vấn của đại biểu.

Các phiên chất vấn và trả lời chất vấn đều được truyền hình trực tiếp và đăng tải trên các phương tiện thông tin đại chúng, giúp nhân dân, cử tri theo dõi, đồng thời nâng cao trách nhiệm của người trả lời chất vấn cũng như đại biểu HĐND thành phố. Kết luận của Chủ tọa tại phiên chất vấn là cơ sở đề giám sát việc thực hiện và tái chất vấn việc thực hiện tại kỳ họp sau.

Về nội dung các phiên chất vấn: Để chuẩn bị tốt cho các phiên chất vấn, nội dung các câu hỏi chất vấn được Thường trực HĐND rà soát, tổng hợp qua nhiều kênh thông tin. Nội dung chất vấn tập trung vào các vấn đề lớn, dân sinh bức xúc của Thành phố được nhân dân quan tâm.

Một trong những yếu tố quyết định sự thành công của phiên chất vấn tại kỳ họp là sự điều hành của Chủ tọa kỳ họp. Điều hành cần linh hoạt, mềm dẻo nhưng kiên quyết khi xử lý những tình huống phát sinh, tạo không khí sôi nổi, thẳng thắn, mang tính xây dựng. Sau mỗi nội dung chất vấn, Chủ tọa có kết luận rõ ràng, gợi ý chất vấn bổ sung nếu thấy cần thiết. Kết luận phiên chất vấn của Chủ tọa tại kỳ họp HĐND không phải là khép lại vấn đề mà phải mở ra những nội dung mới, hướng xử lý tiếp theo để giải quyết các vấn đề đặt ra. Thường trực HĐND tổ chức hoặc phân công các ban HĐND theo dõi, đôn đốc, cần thiết có thể tổ chức giám sát việc thực hiện.

Nhiệm kỳ này, số lượng đại biểu HĐND Thành phố được quy định là 105 đại biểu. Cùng với đó, số lượng đại biểu chuyên trách của các Ban HĐND Thành phố được tăng cường là một trong những nguyên nhân làm nên thành công tại các phiên chất vấn của HĐND thành phố Hà Nội. Các đại biểu chuyên trách khách quan hơn trong việc đánh giá, xem xét các vấn đề; không ngại va chạm, tự tin, bản lĩnh khi chất vấn hoặc phát biểu ý kiến bảo vệ các quan điểm của mình, giúp HĐND có quyết định, kiến nghị đúng đắn, phù hợp với các quy định của pháp luật, bảo đảm tính khả thi. Thực tế cho thấy, nhiều vấn đề nóng, có tính thời sự đã được đại biểu chất vấn, tái chất vấn đến cùng như: vấn đề giải quyết nợ đọng xây dựng cơ bản; quản lý trật tự xây dựng; xử lý nhà "siêu mỏng, siêu méo"; quản lý nhà biệt thự; phòng cháy chữa cháy; vệ sinh an toàn thực phẩm... Những vấn đề này cử tri Thủ đô và cả nước rất quan tâm. Kết quả là sau chất vấn, những vấn đề này đều đã có chuyển biến tích cực.

Từ thực tiễn hoạt động của HĐND Thành phố Hà Nội thời gian qua, để tiếp tục nâng cao chất lượng hoạt động chất vấn và trả lời chất vấn tại kỳ họp, Thường trực HĐND Thành phố Hà Nội đề xuất một số giải pháp như sau:

 - Về nâng cao nhận thức về hoạt động chất vấn: Đối với đại biểu HĐND, chất vấn không chỉ là quyền mà còn là trách nhiệm của đại biểu trước nhân dân, trước cử tri. Bên cạnh đó hoạt động chất vấn và trả lời chất vấn cũng là điều kiện để HĐND phân tích, đánh giá những vấn đề còn tồn tại, vướng mắc  và phối hợp cùng UBND đề ra các giải pháp khắc phục.

- Về chuẩn bị nội dung chất vấn: Các câu hỏi chất vấn cần ngắn gọn, đúng trọng tâm, dễ hiểu, thiết thực, có căn cứ xác đáng, có địa chỉ cụ thể, và nên là những vấn đề chung có liên quan đến nhiều lĩnh vực.

Các nội dung chất vấn cần chia theo nhóm vấn đề để giúp cho việc điều hành của Chủ tọa phiên chất vấn đạt hiệu quả.

Dành thời gian để tái chất vấn những nội dung kết luận tại phiên chất vấn kỳ họp trước với tinh thần theo đến cùng vấn đề, thể hiện trách nhiệm của HĐND Thành phố trước cử tri và nhân dân.

- Về công tác điều hành của chủ tọa: Chủ tọa cần tìm hiểu kỹ nội dung liên quan đến vấn đề đưa ra chất vấn. Điều hành nội dung chất vấn cần linh hoạt, gợi mở, tập trung, tái chất vấn đến cùng và lựa chọn thời điểm kết thúc hợp lý.

- Đối với người trả lời chất vấn: Trên nguyên tắc hỏi ai người đó trả lời. Nội dung trả lời cần ngắn gọn, cụ thể, rõ ràng, đi thẳng vào vấn đề. Đối với các tồn tại, hạn chế, phải nêu rõ nguyên nhân, xác định rõ trách nhiệm, tiến độ và biện pháp khắc phục. Thủ trưởng cơ quan trả lời chất vấn phải đề cao vai trò trách nhiệm cá nhân, nhận thức rõ những mặt tích cực và những thiếu sót để khắc phục, tránh tình trạng trả lời chung chung, đùn đẩy trách nhiệm của cá nhân, đơn vị.

- Về trách nhiệm của đại biểu: Đại biểu HĐND cần nêu cao tinh thần trách nhiệm, tìm hiểu kỹ thông tin và các quy định pháp luật liên quan đến nội dung chất vấn, tái chất vấn, đảm bảo chất vấn mang tính xây dựng và đúng quy định.

- Đối với Thường trực HĐND, các Ban, các tổ đại biểu và đại biểu HĐND tăng cường kiểm tra, đôn đốc, giám sát việc thực hiện của UBND và các Sở, ngành về nội dung được kết luận tại phiên chất vấn; tạo sự đồng thuận, hiệu quả hơn trong việc thực hiện các nhiệm vụ kinh tế - xã hội, an ninh - quốc phòng của địa phương. Hiện nay, Thường trực HĐND Thành phố với tinh thần tiếp tục đổi mới, đang chuẩn bị các điều kiện để tổ chức phiên giải trình giữa 2 kỳ họp, dự kiến vào trung tuần tháng 10/2016… 

Nguyễn Ngọc Tuấn – Phó Chủ tịch HĐND TP Hà Nội

Lượt xem: 695