Kỳ họp là nơi HĐND thể hiện chức năng quyết định và giám sát các vấn đề quan trọng về kinh tế - xã hội, an ninh quốc phòng, ngân sách địa phương và các vấn đề khác liên quan đến đời sống nhân dân. Chỉ có tại kỳ họp với trí tuệ tập thể, HĐND mới có đủ thẩm quyền để thảo luận và quyết định những vấn đề thuộc trách nhiệm và quyền hạn của mình. Do đó chất lượng các kỳ họp quyết định rất lớn đến hiệu quả hoạt động của HĐND trong mỗi nhiệm kỳ. Để kỳ họp đạt hiệu quả cao, công tác chuẩn bị nội dung kỳ họp cần phải được đặc biệt quan tâm.

Kỳ họp là nơi HĐND thể hiện chức năng quyết định và giám sát các vấn đề quan trọng về kinh tế - xã hội, an ninh quốc phòng, ngân sách địa phương và các vấn đề khác liên quan đến đời sống nhân dân. Chỉ có tại kỳ họp với trí tuệ tập thể, HĐND mới có đủ thẩm quyền để thảo luận và quyết định những vấn đề thuộc trách nhiệm và quyền hạn của mình. Do đó chất lượng các kỳ họp quyết định rất lớn đến hiệu quả hoạt động của HĐND trong mỗi nhiệm kỳ. Để kỳ họp đạt hiệu quả cao, công tác chuẩn bị nội dung kỳ họp cần phải được đặc biệt quan tâm.

Chuẩn bị tốt sẽ giúp Thường trực HĐND chủ động hơn trong công tác điều hành kỳ họp, điều hành các phiên thảo luận hay chất vấn và trả lời chất vấn; chuẩn bị tốt sẽ giúp Văn phòng Đoàn ĐBQH & HĐND cấp tỉnh, Văn phòng HĐND – UBND cấp huyện và các xã, phường, thị trấn chủ động trong công tác hậu cần cũng như trong việc in ấn tài liệu phục vụ kỳ họp; chuẩn bị tốt cũng giúp các Tổ Đại biểu và Đại biểu HĐND làm tốt chức năng chất vấn tại kỳ họp, nâng cao vai trò là người đại diện cho ý chí và nguyện vọng của nhân dân.

Trong những năm gần đây, hoạt động kỳ họp của HĐND Thành phố Hà Nội tiếp tục được đổi mới, cải tiến theo hướng đi vào thực chất, phát huy dân chủ, trí tuệ của đại biểu để quyết định những vấn đề quan trọng của Thủ đô. Tại các kỳ họp, HĐND Thành phố tập trung xem xét các báo cáo, đề án, tờ trình của Thường trực HĐND, UBND và các cơ quan hữu quan, trong đó dành nhiều thời gian để đại biểu HĐND Thành phố thảo luận, quyết nghị những giải pháp thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội của Thành phố. Chủ tọa điều hành kỳ họp đảm bảo đúng chương trình, nội dung đã thông qua. Đại biểu HĐND đã phát huy cao tinh thần trách nhiệm, tâm huyết, dân chủ, xây dựng trong việc giám sát các báo cáo, thảo luận tích cực vào các đề án, tờ trình, dự thảo nghị quyết trình kỳ họp. HĐND thành phố thực hiện giảm thời gian trình bày các báo cáo tại hội trường, dành thời gian cho thảo luận tại tổ và ở hội trường; tăng cường hoạt động chất vấn và trả lời chất vấn về những vấn đề đang nổi cộm, bức xúc đang được dự luận quan tâm.

Quy trình công tác chuẩn bị kỳ họp của HĐND Thành phố Hà Nội bao gồm những bước sau: 

1. Chuẩn bị về nội dung kỳ họp. 

*. Dự  kiến nội dung, chương trình  kỳ họp. 

Bước đầu tiên và quan trọng nhất chính là việc chuẩn bị nội dung cho kỳ họp HĐND Thành phố. Theo điều 15, Quy chế Hoạt động của HĐND thì “Tại kỳ họp thường lệ, HĐND quyết định kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội của địa phương; quyết định dự toán và phân bổ ngân sách, phê chuẩn quyết toán ngân sách của địa phương; quyết định các chủ trương, biện pháp để triển khai thực hiện ngân sách địa phương; điều chỉnh dự toán ngân sách địa phương; quyết định những vấn đề khác thuộc nhiệm vụ và quyền hạn của mình…”. Cũng tại kỳ họp, HĐND sẽ nghe báo cáo hoạt động của Thường trực HĐND Thành phố, báo cáo tình hình thực hiện nhiệm vụ của UBND, Tòa án nhân dân, Viện kiểm soát nhân dân cùng cấp; xem xét việc trả lời chất vấn.

Nhiều kỳ họp gần đây, HĐND Thành phố còn phải thông qua các Nghị quyết chuyên đề, các quy hoạch, đề án lớn của thành phố và mới đây nhất là thông qua 11 Nghị quyết cụ thể hóa Luật Thủ đô. Như vậy có thể thấy, nội dung của kỳ họp thường rất lớn, đòi hỏi sự công phu, kỹ càng của các đơn vị chuẩn bị.

Những nội dung đưa ra tại kỳ họp phải sát, đáp ứng được yêu cầu của thực tế quản lý điều hành của chính quyền, giải quyết được các yêu cầu bức xúc của Thành phố, đáp ứng được nguyện vọng của cử tri. Căn cứ các chủ trương, chính sách lớn của Đảng, Nhà nước, căn cứ Nghị quyết hàng năm, Nghị quyết Hội nghị và các Chương trình của Thành ủy, các Ban HĐND Thành phố rà soát và tham mưu những nội dung cần trình ra kỳ họp tới. Văn phòng Đoàn ĐBQH&HĐND Thành phố với chức năng là cơ quan giúp việc cho Thường trực HĐND Thành phố sẽ tổng hợp ý kiến của các Ban, tổng hợp ý kiến đề xuất từ UBND và Ủy ban MTTQ Thành phố, sau đó trình Thường trực HĐND Thành phố.

Theo quy định của pháp luật, Thường trực HĐND Thành phố chủ động tổ chức Hội nghị liên tịch với UBND và UB MTTQ để thống nhất về nội dung, thời gian kỳ họp. Sau Hội nghị liên tịch, Đảng đoàn, Thường trực HĐND Thành phố phải báo cáo cấp ủy để xin ý kiến. Sau khi đã có ý kiến thống nhất về nội dung kỳ họp, Thường trực HĐND ra thông báo về nội dung kỳ họp (theo luật là trước 02 tháng).

Trên cơ sở nội dung kỳ họp đã được thống nhất, Thường trực HĐND Thành phố hướng các hoạt động của mình, phối hợp để hướng hoạt động của các Ban, chỉ đạo các cấp, ngành chủ động chuẩn bị những nội dung liên quan đến ngành mình đồng thời theo dõi, đôn đốc, giám sát việc chuẩn bị. Có thể có những nội dung đã dự kiến trình kỳ họp nhưng qua kiểm tra, giám sát thấy rằng công tác chuẩn bị của các cơ quan liên quan không kịp, chưa chu đáo thì Thường trực có thể yêu cầu các cơ quan đó phải chuẩn bị lại hoặc hoãn đưa ra kỳ họp.  

*. Phân công và đôn đốc các cơ quan chuẩn bị nội dung kỳ họp. 

Việc phân công chuẩn bị báo cáo tại kỳ họp cần có sự phối hợp tốt giữa Thường trực HĐND, UBND, các Ban HĐND và các ngành hữu quan. Sau khi đã dự kiến nội dung, chương trình kỳ họp, Thường trực HĐND Thành phố thống nhất với UBND phân công cho các ngành chuẩn bị báo cáo theo nội dung đã định. Các tài liệu do UBND Thành phố trình kỳ họp cần phải phân công cụ thể làm cơ sở để Thường trực chỉ đạo cơ quan Văn phòng Đoàn ĐBQH&HĐND Thành phố đôn đốc.

Căn cứ vào chức năng, nhiệm vụ theo luật định và theo sự phân công của Thường trực HĐND, các ban HĐND tiến hành thẩm tra các báo cáo, tờ trình, dự thảo nghị quyết tại kỳ họp và có báo cáo thẩm tra nhằm cung cấp thêm thông tin cho đại biểu HĐND thảo luận, quyết định tại kỳ họp. Thẩm tra của các Ban là một hoạt động nhằm thực hiện chức năng giám sát và chức năng tư vấn thuộc Ban của HĐND.

Thông thường tại mỗi kỳ họp, các tài liệu được gửi đến khá nhiều. Để tránh bị nhầm lẫn, thất lạc văn bản, Thường trực HĐND Thành phố chỉ đạo Văn phòng Đoàn ĐBQH&HĐND lên danh mục các tài liệu trình ra kỳ họp, trong đó ghi rõ tên mỗi loại tài liệu, tên cơ quan soạn thảo, thời gian hoàn thành, Ban nào chịu trách nhiệm đôn đốc, tên chuyên viên được phân công phối hợp…Thời hạn chuyển tài liệu họp HĐND gồm dự thảo nghị quyết, báo cáo, đề án trình HĐND, báo cáo thẩm tra của các Ban HĐND và tài liệu cần thiết khác đã được Luật Tổ chức HĐND và UBND, Luật ban hành văn bản quy phạm pháp luật của HĐND, UBND, Quy chế hoạt động của HĐND quy định rất rõ ràng. Việc quy định thời hạn tối thiểu đó nhằm đảm bảo các ban của HĐND có đủ thời gian cần thiết để thẩm tra các báo cáo, tờ trình và dự thảo Nghị quyết trình kỳ họp. Bên cạnh đó việc gửi tài liệu sớm cho đại biểu không chỉ với ý nghĩa để đại biểu “đọc” trước mà còn để đại biểu xem xét, nghiên cứu tài liệu liên quan, thu thập thông tin nếu thấy cần thiết. 

2. Công tác tiếp xúc cử tri trước kỳ họp. 

Trước kỳ họp 1 tháng, Thường trực HĐND Thành phố có kế hoạch và công văn hướng dẫn Tổ trưởng Tổ Đại biểu phối hợp với UB MTTQ và Thường trực HĐND các quận, huyện tổ chức cho Đại biểu HĐND tiếp xúc với cử tri tại đơn vị bầu cử. Mục đích của cuộc tiếp xúc cử tri trước kỳ họp là thông báo tới các cử tri về tình hình phát triển kinh tế - xã hội của địa phương 6 tháng đầu năm hoặc cả năm và nội dung kỳ họp sắp tới, báo cáo tình hình giải quyết kiến nghị của cử tri ở kỳ họp trước, tiếp thu những ý kiến kiến nghị của cử tri với kỳ họp lần này.

Công tác chuẩn bị cho các cuộc tiếp xúc cử tri này cần có sự phối hợp giữa Văn phòng Đoàn ĐBQH&HĐND Thành phố, Thường trực HĐND, Ủy ban MTTQ các quận, huyện. Văn phòng Đoàn ĐBQH&HĐND Thành phố sẽ cung cấp các tài liệu phục vụ nội dung tiếp xúc cử tri, cử cán bộ tham dự và theo dõi, còn Thường trực HĐND các quận, huyện sẽ chỉ đạo chuẩn bị các điều kiện về cơ sở vật chất, thông báo và gửi giấy mời tới các đại biểu ứng cử tại đơn vị mình.

Thời gian, địa điểm tiến hành tiếp xúc cử tri theo quy định được thông báo công khai trên các phương tiện thông tin đại chúng để tất cả các cử tri quan tâm đề có thể tới dự. Ý kiến cử tri thuộc các đối tượng được các đại biểu HĐND Thành phố tiếp thu, chuyển về bộ phận thường trực Văn phòng Đoàn ĐBQH&HĐND Thành phố tổng hợp, phân loại trình Thường trực HĐND xem xét, chuyển đến UBND để trả lời; trong đó chọn một số ý kiến bức xúc yêu cầu trả lời ngay tại kỳ họp, số còn lại được trả lời chậm nhất 1 tháng sau khi kết thúc kỳ họp.

Ngoài ra trong quá trình chuẩn bị xác định nội dung kỳ họp, Thường trực HĐND Thành phố cũng có thể tổ chức các Hội nghị tiếp xúc cử tri theo chuyên đề để thu thập ý kiến của cử tri chuyên sâu về một lĩnh vực mà HĐND dự kiến sẽ ra Nghị quyết.  

3. Chuẩn bị danh sách khách mời, danh sách cử tri tham dự kỳ họp; chuẩn bị giấy mời và giấy triệu tập; dự thảo các bài phát biểu của lãnh đạo tại kỳ họp 

Thành phần tham dự các kỳ họp của HĐND Thành phố, ngoài các đại biểu HĐND còn có đại biểu cơ quan, đơn vị ở Trung ương và địa phương; đại diện cử tri; các cơ quan thông tấn báo chí…

Sau khi Thường trực HĐND Thành phố duyệt danh sách mời dự kỳ họp, Văn phòng Đoàn ĐBQH&HĐND Thành phố sẽ chuẩn bị Giấy triệu tập (đối với các đại biểu HĐND Thành phố), Giấy mời dự kỳ họp (đối với các khách mời, cử tri và các cơ quan thông tấn báo chí) và phát hành. Theo quy định của luật, “Thường trực Hội đồng nhân dân quyết định triệu tập và gửi dự kiến chương trình kỳ họp thường lệ của Hội đồng nhân dân chậm nhất là 20 ngày trước ngày khai mạc kỳ họp”.

Bên cạnh các tài liệu các cơ quan chức năng gửi tới, báo cáo thẩm tra của các ban… còn có một loại tài liệu rất quan trọng, đòi hỏi phải được đầu tư kỹ lưỡng, bảo đảm chất lượng đó là các bài phát biểu của lãnh đạo tại kỳ họp: Tuyên bố lý do, giới thiệu đại biểu của Thường trực HĐND Thành phố; bài phát biểu khai mạc, bế mạc kỳ họp của đồng chí Chủ tịch HĐND Thành phố; bài phát biểu của lãnh đạo Trung ương, Thành phố (nếu có)...

4. Chuẩn bị nội dung chất vấn tại kỳ họp. 

Thông thường tại mỗi kỳ họp, Thường trực HĐND Thành phố bố trí một ngày cho đại biểu chất vấn và các cơ quan chức năng trả lời chất vấn. Đây cũng là hoạt động được cử tri kỳ vọng và rất quan tâm.

Trước mỗi kỳ họp, các Tổ đại biểu tiến hành thảo luận tổ để chuẩn bị nội dung các câu hỏi chất vấn tại kỳ họp, các Ban HĐND Thành phố cũng đồng thời chuẩn bị các câu hỏi chất vấn thuộc lĩnh vực Ban mình phụ trách. Khi nêu ra câu hỏi chất vấn, các đại biểu cũng đồng thời phải nghiên cứu tài liệu liên quan đến câu hỏi của mình để nắm rõ nội dung công việc, tiến độ thực hiện, những vướng mắc hoặc những sai phạm…

Trên cơ sở câu hỏi chất vấn các Tổ Đại biểu và các Ban gửi về, Văn phòng Đoàn ĐBQH&HĐND Thành phố sẽ tổng hợp trình Thường trực HĐND Thành phố xem xét và phân loại, rà soát các câu hỏi có nội dung trùng lặp hoặc không rõ ràng trước khi quyết định chất vấn tại kỳ họp. Một số câu hỏi chất vấn có nội dung mà cử tri quan tâm hoặc liên quan đến những vấn đề “nóng” của thành phố sẽ được lựa chọn để chất vấn trực tiếp tại kỳ họp. 

5. Họp rà soát với UBND Thành phố trước kỳ họp. 

Trước khi khai mạc kỳ họp 7-10 ngày, Thường trực HĐND và UBND tổ chức họp để rà soát lại toàn bộ công việc chuẩn bị cho kỳ họp, thông tin cho nhau về những vấn đề cần quan tâm qua thẩm tra của các ban, quyết định việc có trình nội dung này hay khác ra kỳ họp và bàn bạc hướng xử lý những vấn đề có thể phát sinh trong thảo luận tại kỳ họp HĐND.

Việc tổ chức họp rà soát với UBND Thành phố trước kỳ họp đã được Thường trực HĐND Thành phố tổ chức thành nền nếp từ nhiều kỳ họp nay và đây là một kinh nghiệm tốt, góp phần lớn trong việc thành công của kỳ họp. 

6. Chuẩn bị họp với các cơ quan thông tấn báo chí để thông tin về kỳ họp 

Trước kỳ họp khoảng 1 tuần, Thường trực HĐND Thành phố tổ chức họp với các cơ quan thông tấn báo chí để thông tin về kỳ họp. Tại cuộc họp này, ngoài việc thông tin cho các cơ quan thông tấn báo chí về kỳ họp, Thường trực HĐND Thành phố trong trách nhiệm của mình sẽ trả lời các phóng viên báo chí về những vấn đề thuộc nội dung kỳ họp mà các phóng viên báo chí quan tâm.

Chậm nhất là 5 ngày trước ngày khai mạc kỳ họp, Thường trực HĐND thông báo ngày họp, nơi họp và dự kiến chương trình kỳ họp trên các phương tiện thông tin, báo chí để nhân dân biết.

Với quy trình chuẩn bị tổ chức kỳ họp HĐND khoa học và cụ thể như vậy, từ nhiều năm nay, chất lượng các kỳ họp của HĐND thành phố Hà Nội được nâng lên rõ rệt. Các kỳ họp của HĐND Thành phố luôn được đông đảo cử tri và nhân dân đón nhân, theo dõi và phản hồi tích cực. Các Nghị quyết thông qua tại kỳ họp đi vào cuộc sống, mang lại hiệu quả rõ rệt đối với sự phát triển kinh tế xã hội của Thủ đô.

Bài học “làm tốt công tác chuẩn bị - chìa khóa của sự thành công” chưa bao giờ là cũ, nhất là đối với một hoạt động quan trọng như kỳ họp HĐND Thành phố./.

QUỲNH DAO

Lượt xem: 543