Sáng 13.11, Quốc hội thảo luận về Dự án sân bay Long Thành. Nhiều đại biểu đã phát biểu rất tâm huyết. Tâm tư chung là về công tác giải phóng mặt bằng và lo ngại rất lớn đối với việc quy hoạch khu nghĩa trang bất hợp lý, có thể trở thành vật cản phát triển trong tương lai.

Phát biểu trước Quốc hội Đại biểu Hoàng Văn Cường (Hà Nội) cho rằng "báo cáo về dự án sân bay Long Thành còn thiếu dữ liệu chi tiết để tính toán chắc chắn, chính xác quy mô đất cần thu hồi, tổng bồi thường, phương án hỗ trợ, chuyển đổi nghề nghiệp, tái định cư. Chưa đánh giá đầy đủ tác động của dự án.

Cần tính kỹ được mất khi quy hoạch hai khu tái định tư. Theo báo cáo, trong 2018 – 2019 sẽ xây dựng xong một khu tái định cư với diện tích 280 ha và có 4.823 lô đất, trong đó 98% dành để tái định cư cho hơn 4.000 hộ. Giai đoạn 2019 – 2020 xây dựng tiếp khu tái định cư với diện tích 282,79 ha phân thành 1.539 lô đất và có 30% để tái định cư cho 469 hộ. Phương án này ngoài diện tích tái định cư còn dư ra 1.166 nền đất để xây dựng nhà ở theo mô hình phát triển khu đô thị mới.

Tuy nhiên việc xây khu tái định cư có bất cập: Với những khu vực quy hoạch xây dựng đô thị mới thì giá đất trên thị trường thay đổi hàng ngày. Trong khi 4.727 hộ khu tái định cư giai đoạn 1 đã nhận đền bù xong trong giai đoạn 2018 – 2019 thì 469 hộ ở giai đoạn hai đến 2020 mới đền bù đi dời tái định cư thì khi đó giá đất trên thị trường tăng lên rất nhiều, thì thực hiện đền bù theo giá thị trường hay giá giai đoạn trước? Đây chính là nguyên nhân để gây khiếu kiện trong giải phóng mặt bằng và đền bù tái định cư hiện nay.

Đại biểu Hoàng Văn Cường phát biểu

Thứ hai, kinh nghiệm thế giới cho thấy khi hình thành một sân bay quốc tế lưu lượng 25 triệu – 50 triệu hành khách mỗi năm thường kéo theo sự phát triển của các trung tâm thương mại, trung tâm cư trú… như vậy thường sẽ phát triển thành thành phố sân bay. Do vậy chắc chắn khu vực sân bay Long Thành sẽ hình thành khu đô thị mới theo hướng dịch vụ và trung tâm phát triển gần sân bay với hàng ngàn ha.

Việc hình thành khu tái định cư tại Bình Sơn với quy mô 289,79 ha sẽ phá vỡ quy hoạch để hình thành thành phố sân bay hiện đại trong tương lai tại khu vực này.

Vì thế chỉ nên quy hoạch một khu tái định cư và điều chỉnh lại các quy mô của những lô đất đã quy hoạch tái định cư với diện tích quá lớn từ 250 – 300 m2. 

Đồng thời đề nghị chính phủ sớm quy hoạch ngay một thành phố Long Thành song song với việc xây dựng sân bay Long Thành để mang lại nguồn thu hàng trăm ngàn tỉ mà còn giúp phát triển trung tâm phát triển hiện đại ở khu vực Đông nam bộ.

Cần tính toán lại việc quy hoạch khu nghĩa trang tại xã Bình An. Theo báo cáo sẽ quy hoạch khu nghĩa trang 50,9ha tại đây, trong đó 20ha là khu nghĩa trang nhân dân phục vụ cho dự án tái định cư. 

Với vị trí đắc địa như Long Thành thì đất nghĩa trang có thể còn cao hơn nhiều so với đất đô thị, đất biệt thự. Do vậy đề nghị cân nhắc bài học kinh nghiệm từ nghĩa trang Văn Điển ở Hà Nội quy mô chưa đến 20 ha nhưng là vật cản  rất lớn thu hút đầu tư phát triển đô thị hóa phát triển xuống phía nam của thủ đô Hà Nội. Cần cân nhắc giữa lợi ích trước mắt rất lớn nhưng hậu quả tương lai lâu dài sẽ cản trở sự phát triển của cả một khu vực trung tâm Đông Nam Bộ.

"Tôi e ngại với quy hoạch và tầm nhìn cho dự án như thế thì Long Thành rất khó trở thành thành phố sân bay mà trở thành một thành phố nghĩa trang" - đại biểu Cường lo lắng.

Đại biểu Vũ Thị Lưu Mai đề cập đến phương án tài chính: Trước hết, nguyên tắc mọi khoản chi phải có trong dự toán đối với dự án này. Như Quốc hội đã biết, cách đây 1 năm tại kỳ họp tháng 10 Quốc hội đã thông qua kế hoạch đầu tư công trung hạn. Trong kế hoạch đầu tư công trung hạn, cũng như trong Luật Ngân sách và trong Hiến pháp đã đề ra nguyên tắc cơ bản là mọi khoản chi đều phải có trong dự toán. Khi trình dự án này, Chính phủ cũng đã đề cập đến con số là 5.000 tỷ đối với đền bù giải phóng mặt bằng, tuy nhiên tại thời điểm hiện nay, sau 1 năm thì chúng ta thấy trong tờ trình của Chính phủ, thì phương án đền bù, giải phóng mặt bằng còn thiếu hơn 23.000 tỷ và Chính phủ đề nghị Quốc hội có phương án xử lý.

Đại biểu Vũ Thị Lưu Mai

Trong bối cảnh như vậy, việc ta phải có phương án xử lý là bắt buộc cần thiết, tuy nhiên tôi nghĩ kế hoạch đầu tư công trung hạn đó là 1 dự toán, dự toán cho cả giai đoạn 5 năm, khi trình thì Chính phủ đã cân nhắc và chúng ta cũng đã cho ý kiến. Về nguyên tắc thì rõ ràng là ta phải tuân thủ kế hoạch đầu tư công trung hạn đã đề ra với con số là 5.000 tỷ, vì vậy hôm nay khi ta bàn về phương án để cân đối nguồn lực thêm 15.000 tỷ hay 18.000 tỷ hay 23.000 tỷ thì chúng ta cũng đã xem xét phương án đó cách đây 1 năm, và đại biểu Mai cũng mong nên cân nhắc, đã đưa ra thì ta nên thực hiện.

Đối với phương án thứ 1 chúng ta cũng phải tính toán để đảm bảo tính hợp lý, việc sử dụng 15 nghìn tỷ đồng trong số 70 nghìn tỷ đồng này cũng chưa thực sự hợp lý.

Về phương án thứ hai, đó là phương án bố trí 17 nghìn tỷ từ nguồn dự phòng kế hoạch đầu tư công trung hạn. Trong Nghị quyết 25 cũng như Nghị quyết 26 của Quốc hội cũng đề ra nguyên tắc chưa sử dụng nguồn lực dự phòng trong thời điểm trước mắt khi chưa cân đối được nguồn lực. Như vậy, để cho dự án có thể triển khai được, cố gắng tối đa để sự điều chỉnh là hạn chế ở mức thấp nhất.

Bộ trưởng Bộ GTVT Nguyễn Văn Thể đã tiếp thu ý kiến đại biểu Quốc hội phát biểu. Về vấn đề vốn Bộ trưởng đã trao đổi: Hiện nay, vốn trung hạn nhiệm kỳ này chúng ta tập trung chủ yếu vào đường cao tốc, như vậy thì đường sắt và một số công trình đường bộ dở dang không phải là cao tốc hiện nay đang là bức xúc rất lớn. Những công trình đường bộ, những công trình chúng ta đã làm một phần rồi, chúng ta dừng dự án theo Nghị quyết 11 nhưng đến bây giờ có công trình, có cầu mà chưa có đường tiếp cận như thế nếu không bố trí vốn, không làm trong  nhiệm kỳ này thì có thể còn 4 đến 5 năm nữa bức xúc ghê gớm, dẫn đến lãng phí. Do đó, Chính phủ đề xuất làm sao bố trí nguồn vốn để chúng ta thực hiện 10 công trình quốc lộ đang bức xúc.

Về các cơ chế đền bù giải phóng mặt bằng Bộ trưởng nói "chúng ta nghĩ rằng đây là dự án khả thi mà Chính phủ trình Quốc hội theo nghị quyết. Rất mong trong nghị quyết chúng ta có 2 phần. Phần thứ nhất là cơ chế đặc thù liên quan đến giải phóng mặt bằng hỗ trợ tái định cư. Cái này thuộc thẩm quyền Quốc hội, chúng ta mong trong nghị quyết sẽ được lồng ghép các cơ chế đặc thù mà Chính phủ trình, vì có cơ chế đặc thù này thì việc chúng ta triển khai đền bù, giải phóng mặt bằng và thực hiện chế độ chính sách cho người dân mới đúng và việc này thuộc thẩm quyền Quốc hội".

"Đại biểu Quốc hội lo lắng về việc thực hiện, chúng tôi xác định đây là dự án trọng điểm quốc gia, do đó việc chúng ta thực hiện phải hết sức thận trọng, quy mô rất lớn, ảnh hưởng người dân rất nhiều, gần 15.000 nhân khẩu và 5.000 hộ dân, như vậy rất lớn. Chúng tôi nghĩ làm sẽ hết sức thận trọng, tiếp thu ý kiến của đại biểu Quốc hội thì sau khi Quốc hội có ý kiến, Chính phủ phê duyệt thì Bộ Giao thông, vận tải cùng với các bộ, ngành sẽ phối hợp với Ủy ban nhân dân tỉnh Đồng Nai chúng tôi sẽ rà soát từng phần việc mà chúng ta sẽ thực hiện và sẽ tổ chức cách thực hiện làm sao đảm bảo công khai, minh bạch. Chúng tôi cũng có niềm tin vì Đồng Nai là một trung tâm công nghiệp rất lớn, có tới hơn 30 khu công nghiệp và các khu cụm công nghiệp đều liên quan đến công tác giải phóng mặt bằng, có những dự án lớn của quốc gia như đường cao tốc, do đó kinh nghiệm thực hiện công tác giải phóng mặt bằng của Đồng Nai rất tốt, tuy nhiên không chủ quan. Chúng tôi sẽ phối hợp với Ủy ban nhân dân tỉnh Đồng Nai để xem xét những vấn đề nào thuộc thẩm quyền thì chúng ta sẽ tổ chức thực hiện, việc gì vượt thẩm quyền thì sẽ báo cáo lên Chính phủ, Quốc hôi, để chúng ta thực hiện một cách tốt nhất".

Ngọc Ánh

Lượt xem: 823